Qoramollarni boqish bo’yicha qo’llanma
Sut va go’sht yo’nalishidagi qoramollarda mahsuldorlik, sog’liq va nasl berish qobiliyati asosan ratsionning muvozanatiga bog’liq. Ushbu qo’llanma; kaba yem (dag’al xashak) va kesif yem (konsentrat yem) muvozanati, davriy oziqlantirish, suv hamda mineral-vitamin ehtiyojlari bo’yicha asosiy tamoyillarni jamlaydi.
Muvozanatli ratsion asoslari
- Kaba yem (dag’al xashak) ustuvorligi: Ratsionning quruq moddasi odatda 40–60% kaba yemdan (silaj, quruq o’t, beda) iborat bo’lishi kerak. Yetarli miqdordagi kletchatka rumen sog’lig’ini va sut yog’ini saqlaydi.
- Kesif yem (konsentrat yem): Energiya va protein tanqisligini qoplaydi; miqdori sut mahsuldorligiga yoki maqsad qilingan tirik vazn ortishiga qarab belgilanadi.
- Quruq modda iste’moli: Sigirning kunlik quruq modda iste’moli taxminan tirik vaznining 2,5–3,5% ini tashkil qiladi.
- Yemni o’zgartirish: Yangi ratsionga kamida 7–10 kun ichida, bosqichma-bosqich o’tilishi kerak.
Sut beruvchi sigirlarni davriy oziqlantirish
- Quruq davr (tug’ruqdan oldingi 45–60 kun): Energiyasi nazorat qilinadigan, kaba yemga asoslangan ratsion; tug’ruqqa 3 hafta qolganda o’tish ratsioni boshlanadi.
- Laktatsiya boshi: Sut mahsuldorligi tez ortganda ishtaha ortda qoladi. Energiya zichligi yuqori, sifatli kaba yem bilan qo’llab-quvvatlangan ratsion talab qilinadi.
- Laktatsiya o’rtasi va oxiri: Kesif yem miqdori mahsuldorlikka qarab kamaytiriladi, konditsiya balli 3–3,5 atrofida saqlashga harakat qilinadi.
Semirtiriladigan qoramollarni oziqlantirish
- Semirtirishga o’rganish davrida dastlabki 2–3 hafta kaba yemga urg’u berilib, kesif yem bosqichma-bosqich oshiriladi.
- Semirtirish davrida energiya zichligi oshiriladi; atsidozning oldini olish uchun yetarli miqdorda kletchatka va bufer moddalar ishlatiladi.
- Muntazam tortish orqali tirik vazn ortishi va yemdan foydalanish samaradorligi kuzatilishi kerak.
Suv, minerallar va vitaminlar
Sut beruvchi sigir har bir litr sut uchun taxminan 4–5 litr suv ichadi. Toza, salqin va cheksiz suv har doim mavjud bo’lishi kerak. Kaltsiy, fosfor, magniy, selen va A-D-E vitaminlari premiks yoki mineral blok bilan muvozanatlanishi kerak.
Ko’p uchraydigan xatolar
- Ratsionni to’satdan o’zgartirish
- Kaba yem sifatini tahlil qilmasdan ratsion tayyorlash
- Quruq davrdagi sigirlarni haddan tashqari ko’p boqib, semirtirib yuborish
- Yemdon va suv idishlari tozaligiga e’tiborsizlik qilish
Ushbu qo’llanma umumiy ma’lumot berish maqsadida tayyorlangan. Ratsion; hayvonning zoti, yoshi, mahsuldorlik darajasi, kaba yem sifati va xo’jalik sharoitlariga qarab o’zgaradi. Xo’jaligingiz uchun maxsus tavsiyalar olish uchun veterinaringizga yoki texnik jamoamizga murojaat qiling.
