Sağmal İnekdə Süd Məhsuldarlığına Təsir Edən 7 Faktor
Süd məhsuldarlığı təkcə inəyin cinsindən və ya genetik potensialından asılı deyil. Heyvanın gündəlik qəbul etdiyi enerji, zülal, kaba yem, su və mineral balansı ilə yanaşı, baxım və sağım idarəetməsi də süd istehsalına birbaşa təsir edir.
Yüksək süd məhsuldarlığı hədəfləyən təsərrüfatlarda məqsəd inəyə sadəcə daha çox yem vermək deyil; ehtiyacı olan qida maddələrini düzgün konsentrasiyada və balanslı şəkildə təqdim etməkdir.
Budur, süd məhsuldarlığına təsir edən 7 əsas faktor:
1. Rasionun Enerji və Zülal Balansı
Süd inəyinin süd istehsalı üçün kifayət qədər enerjiyə və istifadə oluna bilən zülala ehtiyacı var. Enerji kifayət etsə belə, zülal çatışmazsa, süd istehsalı və xüsusilə də süd zülalı mənfi təsirə məruz qala bilər.
Buna görə də rasion hazırlanarkən təkcə ham zülal faizinə baxmaq kifayət deyil. Zülalın miqdarı qədər onun rumendə parçalana bilməsi, metabolizə oluna bilən zülal miqdarı və enerji ilə balansı da vacibdir.
2. Yüksək Konsentrat Zülal Yemi İstifadəsi
Yüksək süd məhsuldarlığı olan inəklərdə gündəlik qida maddəsi ehtiyacı olduqca yüksəkdir. Xüsusilə də yem istehlakının heyvanın ehtiyacını qarşılamaqda çətinlik çəkdiyi dövrlərdə rasionun qida maddəsi konsentrasiyasını artırmaq əhəmiyyət qazanır.
Bu məqamda yüksək konsentrat zülal yemləri daha az miqdarda yemlə daha yüksək səviyyədə zülalın və digər zəruri qida maddələrinin rasiona daxil edilməsinə kömək edə bilər.
Lakin burada vacib olan yüksək zülallı yemi təkbaşına artırmaq deyil. Konsentrat zülal yemi; enerji mənbələri, kaba yem və mineral balansı ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir.
3. Kaba Yem Keyfiyyəti
Süd inəyinin rasionunda keyfiyyətli kaba yem böyük əhəmiyyət daşıyır.
Keyfiyyətli qarğıdalı silosu, yonca və digər uyğun kaba yemlər rumen sağlamlığının qorunmasına, gəvəmə fəaliyyətinin davam etməsinə və rasionun düzgün şəkildə mənimsənilməsinə kömək edir.
Hətta ən bahalı yem belə aşağı keyfiyyətli kaba yemlə birlikdə istifadə edildikdə gözlənilən məhsuldarlığı verməyə bilər.
4. Quru Maddə İstehlakı
İneyin gündə nə qədər yem yediyindən daha vacibi, bu yemlə nə qədər quru maddə qəbul etməsidir.
Məsələn, yüksək miqdarda su ehtiva edən yem ilə quru maddə nisbəti yüksək olan yem eyni miqdarda verildikdə heyvana təmin etdikləri qida maddələri eyni olmayacaq.
Buna görə də yüksək süd məhsuldarlığı hədəflənərkən quru maddə istehlakı və rasionun qida maddəsi konsentrasiyası birlikdə qiymətləndirilməlidir.
5. Təmiz və Kifayət Qədər Su
Südün əhəmiyyətli bir hissəsini su təşkil edir. Buna görə də süd inəyinin qarşısında gün ərzində təmiz və asan əldə edilə bilən su olmalıdır.
Xüsusilə isti havada su istehlakının qeyri-kafi olması yem istehlakına və deməli, süd məhsuldarlığına mənfi təsir göstərə bilər.
Sadə görünsə də, təmiz su yüksək süd məhsuldarlığının əsas şərtlərindən biridir.
6. Mineral və Vitamin Balansı
Kalsium, fosfor, maqnezium, natrium kimi minerallar və vitaminlər; süd istehsalı, immun sistemi, döl vermə və ümumi metabolizm baxımından vacibdir.
Xüsusilə yüksək məhsuldar heyvanlarda mineral balansının nəzərə alınmaması məhsuldarlıq itkilərinə səbəb ola bilər.
Buna görə də rasion qiymətləndirilərkən təkcə enerji və zülal deyil, mineral və vitamin ehtiyacları da nəzərə alınmalıdır.
7. Sağım, Stres və Fermanın İdarəedilməsi
İneyin genetik potensialı və rasionu nə qədər yaxşı olursa-olsun, zəif idarəetmə süd məhsuldarlığını məhdudlaşdıra bilər.
Həddindən artıq istilik, qeyri-kafi havalandırma, sıx ferma, yemlikdə uzun müddət yem olmaması, nizamsız sağım və stres kimi faktorlar heyvanın yem istehlakına və süd istehsalına təsir edə bilər.
Buna görə də yüksək süd məhsuldarlığı üçün yaxşı rasion + yaxşı baxım + yaxşı sürü idarəetməsi birlikdə tətbiq olunmalıdır.
Nəticə: Daha Çox Yem Deyil, Daha Düzgün Bəsləmə
Süd istehsalında uğur inəyin qarşısına bacardıqca çox yem qoymaqla deyil, heyvanın ehtiyacına uyğun balanslı və zəngin rasion tərtib etməklə əldə edilir.
Xüsusilə yüksək süd məhsuldarlığı olan inəklərdə rasionun zülal və enerji konsentrasiyasının düzgün şəkildə tənzimlənməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Yüksək konsentrat zülal yemləri düzgün kaba yem və enerji mənbələri ilə birlikdə istifadə edildikdə rasionun qida maddəsi konsentrasiyasını artırmağa kömək edə bilər.
Hər bir təsərrüfatın heyvan cinsi, canlı çəkisi, süd məhsuldarlığı, laktasiya dövrü və istifadə etdiyi kaba yemlər fərqli olduğundan, ən düzgün nəticə üçün rasionun heyvana xüsusi olaraq qiymətləndirilməsi tələb olunur.
