საკვების ამრევის გამოყენება
თუ საკვებურე მიქსერს სწორად არ გამოიყენებთ, საუკეთესო რაციონიც კი უსარგებლო იქნება
სარძევე ან მეხორცული მიმართულების მეურნეობებში წარმატებული კვების პროგრამა მხოლოდ სწორი ნედლეულის სწორი რაოდენობით გამოყენებით არ შემოიფარგლება. მომზადებული რაციონი ცხოველამდე ჰომოგენური და სწორი ფიზიკური სტრუქტურით უნდა მივიდეს.
რაციონი, რომელიც ქაღალდზე იდეალურად გამოიყურება, შესაძლოა პრაქტიკაში სასურველ შედეგს ვერ იძლეოდეს საკვებურე მიქსერის არასწორი გამოყენების, საკვების არასწორი თანმიმდევრობით ჩატვირთვის, დანის დაბლაგვის ან საჭიროზე მეტი ან ნაკლები დროით არევის გამო.
მიზანი მარტივია: ცხოველმა საკვებურის ნებისმიერი ნაწილიდან ჭამისას, მაქსიმალურად ერთი და იგივე რაციონი უნდა მიიღოს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ჰომოგენური ნარევი საკვებურე მიქსერში?
TMR-ის, ანუ სრული შერეული რაციონის სისტემის ძირითადი მიზანია უხეში საკვების, მარცვლეულის, ცილოვანი წყაროების, მინერალურ-ვიტამინური დანამატებისა და სხვა საკვების მაქსიმალურად ჰომოგენურად შერევა.
კარგად მომზადებულ TMR-ში ცხოველს საკვების არჩევა უჭირს. ამით ცდილობენ თავიდან აიცილონ ის ფაქტი, რომ ერთმა ცხოველმა მეტი მარცვლეული, ხოლო მეორემ მეტი უხეში საკვები მიიღოს.
თუ ნარევი საკმარისად ჰომოგენური არ არის, საკვებურის ზოგიერთ ნაწილში კონცენტრირებული საკვები შეიძლება დაგროვდეს, ზოგან კი უხეში საკვების წილი გაიზარდოს. ეს მდგომარეობა, განსაკუთრებით სარძევე ძროხებში, ზრდის საკვების არჩევის ქცევას და იწვევს იმას, რომ ცხოველები ფორმულირებულისგან განსხვავებულ საკვებ ნივთიერებათა პროფილს მოიხმარენ.
რა თანმიმდევრობით უნდა ჩაიტვირთოს საკვები მიქსერში?
აქ ყველა მეურნეობისთვის ერთიანი ჩატვირთვის თანმიმდევრობის დადგენა სწორი არ არის. მიქსერის ვერტიკალური ან ჰორიზონტალური ტიპი, ხრახნის სტრუქტურა, ტევადობა, გამოყენებული უხეში საკვების სიგრძე და ტენიანობა შესაძლოა ცვლიდეს ჩატვირთვის თანმიმდევრობას. უპირველეს ყოვლისა, გათვალისწინებული უნდა იყოს მიქსერის მწარმოებლის რეკომენდაცია.
მუშაობის ზოგადი პრინციპი შემდეგია:
- გრძელი და მშრალი უხეში საკვები: თუ გრძელღეროიანი ჩალის, თივის ან მსგავსი მასალების დაქუცმაცებაა საჭირო, ისინი ჩვეულებრივ მიქსერში ადრეულ ეტაპზე შედის. თუმცა, უხეში საკვების დაქუცმაცებისას ის ფქვილად არ უნდა იქცეს; საჭიროზე მეტმა დაქუცმაცებამ შესაძლოა რაციონის ფიზიკური ეფექტური ბოჭკოვანი სტრუქტურა დაარღვიოს.
- მშრალი და უფრო მცირე ნაწილაკების მქონე საკვები: უხეში საკვების შესაბამისი ფიზიკური სტრუქტურის მიღწევის შემდეგ, სისტემაში შეიძლება მარცვლეულის, ცილოვანი წყაროებისა და სხვა მშრალი საკვების დამატება.
- მინერალები, ვიტამინები და დაბალი დოზით გამოსაყენებელი დანამატები: მნიშვნელოვანია, რომ პრემიქსები, მინერალები და მსგავსი მცირე რაოდენობით გამოყენებული პროდუქტები ნარევში თანაბრად გადანაწილდეს. საჭიროების შემთხვევაში, შესაბამისი გადამტანი საკვებით წინასწარი ნარევის მომზადება უფრო სწორ შედეგს იძლევა.
- სილოსი და მაღალი ტენიანობის საკვები: სიმინდის სილოსი და მსგავსი ტენიანი მასალები სისტემაში ემატება და სხვა საკვებთან ერთად ირევა.
- მელასა და სხვა თხევადი პროდუქტები: თხევადი პროდუქტები ნარევში მაქსიმალურად დაბალანსებულად უნდა გადანაწილდეს; ერთ წერტილში ზედმეტი სითხის მიწოდებამ შესაძლოა კოშტების წარმოქმნა გამოიწვიოს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი დანების სიმკვეთრე?
დაბლაგვებული, გატეხილი ან გაცვეთილი დანები უხეში საკვების სწორად დაჭრის ნაცვლად, შესაძლოა მას ჭყლეტდეს, ათრევდეს ან ვერ აქუცმაცებდეს სათანადოდ. შედეგად, რაციონში რჩება გრძელი და არარეგულარული უხეში საკვების ნაწილაკები, ცხოველებს უადვილდებათ საკვების არჩევა, ირღვევა ნარევის ჰომოგენურობა, იზრდება მიქსერის მუშაობის დრო და საწვავის ან ელექტროენერგიის მოხმარება. მეურნეობაში დანების რეგულარული შემოწმების პროგრამის შექმნა ძალიან სასარგებლოა.
ზედმეტი არევაც არ არის სწორი
“რაც უფრო დიდხანს ავურევთ, მით უფრო ჰომოგენური იქნება” – ეს აზრი ყოველთვის სწორი არ არის. არასაკმარისმა არევამ შესაძლოა გამოიწვიოს ნედლეულის არათანაბარი გადანაწილება, თუმცა საჭიროზე მეტმა არევამ და დაჭრამ შესაძლოა უხეში საკვების ზედმეტად დაქუცმაცება გამოიწვიოს. შესაბამისად, მიზანი არა მაქსიმალური არევის დრო, არამედ ოპტიმალური არევის დროა.
მიქსერის გადატვირთვამ შესაძლოა დაარღვიოს ჰომოგენურობა
მიქსერში საკვების გადაადგილებისთვის საკმარისი ადგილი უნდა იყოს. ტევადობაზე მეტი დატვირთვისას მასალა სათანადოდ ვერ მოძრაობს და ჰომოგენური ნარევის მიღება რთულდება. ამიტომ, გათვალისწინებული უნდა იყოს მიქსერის მწარმოებლის მიერ განსაზღვრული მინიმალური და მაქსიმალური სამუშაო ტევადობა.
როგორ გავიგოთ, რომ ნარევი ჰომოგენურია?
საკვების დარიგების შემდეგ შესაძლებელია საკვებურის დასაწყისში, შუაში და ბოლო ნაწილში არსებული რაციონის შედარება. უფრო ტექნიკური შეფასებისთვის შეიძლება გამოყენებულ იქნას ისეთი აღჭურვილობა, როგორიცაა Penn State-ის ნაწილაკების სეპარატორი. ასევე, უნდა დავაკვირდეთ, არჩევენ თუ არა ცხოველები საკვებურში გარკვეულ ნაწილაკებს.
მნიშვნელოვანია ყოველდღე ერთი და იგივე რაციონის წარმოება
ნამდვილი წარმატება ისაა, რომ დღეს მომზადებული რაციონი მაქსიმალურად ჰგავდეს ხვალ მომზადებულ რაციონს. ამისთვის ჩატვირთვის თანმიმდევრობა, ნედლეულის რაოდენობა, დანების მდგომარეობა, არევის დრო, მიქსერის შევსების დონე და დარიგების ფორმა მაქსიმალურად სტანდარტული უნდა გახდეს.
დასკვნის სახით
სარძევე და მეხორცულ მეურნეობებში საკვებურე მიქსერი მხოლოდ ის აღჭურვილობა არ არის, რომელიც საკვებს ერთმანეთში ურევს; ეს არის ბოლო რგოლი, რომელიც რაციონის სპეციალისტის მიერ მომზადებულ ფორმულას ცხოველამდე სწორად მიაქვს. სწორად ფორმულირებული რაციონი შესაძლოა არ აჩვენებდეს მიზნობრივ შედეგს არასწორი ჩატვირთვის თანმიმდევრობის, დაბლაგვებული დანების, გადატვირთვის ან არევის არასწორი დროის გამო.
ამიტომ, მეურნეობაში დასასმელი კითხვა მხოლოდ “რას ვდებთ რაციონში?” არ უნდა იყოს: “შეუძლია თუ არა ცხოველს, ჩვენს მიერ მომზადებული რაციონი მართლაც ზუსტად ისეთივე მიიღოს ყოველ ლუკმაში?” რადგან კვების კარგ პროგრამაში მიზანი მხოლოდ საკვების სწორი პროპორციით აწონვა არ არის; მიზანია ამ პროპორციების შენარჩუნება საკვებურის დასაწყისიდან ბოლომდე.
