Tecke goýbermek, goýunçylykda ýylyň galan bölegini kesgitleýän iň möhüm döwürdir; goýunlaryň bir wagtda teke gelmegi, dogumlaryň bir döwürde jemlenmegine we guzynyň başyna düşýän girdejiniň artmagyna ýardam berýär.

Tecke goýbermek diňe tekäni üýşmäge goýbermek däl-dir. Goýunyň gyzgynlyk görkezmegi, döl tutmagy we göwreliligiň sagdyn başlamagy zerur. Tekäniň hem aşym islegi we sperm hiline görä gowy ýagdaýda bolmagy hökmanydyr. Bu iki tarapyň taýýarlygy, goýbermezden hepdeler öň başlaýar.

Bu makalada teke goýbermek döwründe nämä üns bermelidigini, goýunlarda we tekelerde iýmitlenmegiň näme üçin möhümdigini we Dr. Derman Goýun – Teke ProPremiks bu döwürde nähili ulanylmalydygyny ädim-ädim düşündirerin.

Teke goýbermezden öňki taýýarlyk: nämeler edilmeli?

Üstünlikli bir goýberiş üçin taýýarlyk, teke goýbermezden takmynan 6–8 hepde öň başlaýar. Bu döwürde şu nokatlara üns beriň:

• Kondisiýa baly: Goýunlaryň goýbermezden öň ne aryk ne-de çenden aşa semiz bolmagy zerur. Gaty aryk goýunda gyzgynlyk gijä galýar, çenden aşa semiz goýunda döl tutmak we ekize galmak ýaramaz täsir edip biler. Maksat, orta-gowy kondisiýadyr.
• Saglyk barlagy: İçki we daşky parazitlere garşy göreş, zerur sanjymlar, dırnak idegleri we emçek barlagy goýbermezden öň tamamlanmalydyr. Sagdyn haýwan, köpelmäge has gowy jogap berýär.
• Tekeleri we goýunlary ayryp saklamak: Tekeleri, goýbermezden iň az 3–4 hepde öň goýunlardan uzak saklamak (görüş we ys alyş aragatnaky bolman) peýdalydyr. Goýberiş güni tekeler üýşmäge girende gyzgynlyklar has jemlenen ýagdaýda başlaýar. Oňa “teke täsiri” diýilýär.
• Garrany we önümsiz haýwanlary aýyrmak: Döl önümliligi pes, emçek meselesi bolan ýa-da sagdyn däl goýunlar üýşmekden aýrylmalydyr.
• Laýyk ratsion: Energiýa, belok, witamin we minerallar bilelikde göz öňünde tutulmalydyr. Diňe energiýa üns bermek ýeterlik däl-dir.

Jemlenen gyzgynlyk näme üçin bu ýagdaýda möhüm?

Goýunlar uzak bir wagtyň dowamynda dargajyk görnüşde teke gelse, dogumlar hem uzak bir döwre ýaýraýar. Bir goýun şu gün, beýlekisi 15 gün, başga biri bir aý soň göwrelinde guzulama döwrü hepdelerçe dowam edýär.

Dargajyk dogumlaryň hojalyga ýetirýän zyýanlary şulardyr:

• Zähmet we gije nobata durmak möhleti uzalýar.
• Guzylary yzarlamak, sanjym etmek we bellik dakmak kynlaşýar.
• Guzylaryň arasyndaky ýaş we agram tapawudy ulalýar; satuw partiýalary deňagramly bolmaýar.
• Agyl arassaçylygy we keselleriň basyşy uzak wagtyň dowamynda dowam edýär.

Gyzgynlyklar jemlenen ýagdaýda bolanda teke gelmeler takmynan 1 aýlyk döwre jemlenýär. Goýunlarda östrus aýlawy takmynan 16–17 gün dowam edýändigi üçin, dogry dolandyrylýan üýşmekde ilkinji 17 günüň dowamynda goýunlaryň köp bölegi gyzgynlyk görkezýär. Bu tapgyrda goýunlar göwreli bolmasa ikinji aýlawda täzeden teke gelýär; ýagny 35 günlük bir goýberiş döwrü köp üýşmek üçin ýeterlik penjere hödürleýär.

Ekizlik nätra bagly?

Ekizlik; tohum, ýaş, genetik gurluş, goýunyň kondisiýasy we goýberiş döwründäki iýmitleniş ýaly birnäçe täsire baglydyr. Hojalyk hökmünde iň köp täsir edip bilýän ýerimiz iýmitlenişdir.

Goýbermezden öň we goýberiş wagtynda dogry energiýa goldawy bilen birlikde witamin we mineral deňagramlylygy üpjün edilende, owulýasiýa öndürijiligini goldamak maksat edinilýär. Has köp ýumurtganyň döremegi we embrionlaryň sagdyn tutunmagy, ekizlik potensialyny bahalandyrmakda möhümdir. Unutmaň: ekizlik, guzu başına däl goýun başına girdejini artdyrýar; emma ekiz dogan guzylaryň idegi hem has ünsli edilmelidir.

Tekeler unudylmasyn!

Bir teke köp guzynyň kakasydır; şonuň üçin tekdäki köpeliş meselesi ähli üýşmäge täsir edýär. Üstünlikli aşym möwsümi diňe goýunlaryň taýýarlanmagy bilen bolmaýar.

Sperm öndürilişi takmynan 7 hepde dowam edýär. Şol sebäpli tekäniň şu günki iýmitlenişi, 1,5–2 aý soňky sperm hiline täsir edýär. Tekeleriň aşym möwsümine gowy kondisiýa bilen girmegi we ratsionlarynda energiýanyň ýanynda witamin we mineral goldawynyň bolmagy zerur.

Teke dolandyryşynda üns berilmeli zatlar:

• Teke/goýun gatnaşygy: 100 goýunlyk bir üýşmekde 5-7 sany teke goýberilmegi maksat edinilmelidir. Üýşmegin ululygyna we ýer gurluşyna görä bu gatnaşyk üýtgäp biler.
• Teke barlagy: Testis gurluşy, aýak we aýak saglygy, diş we umumy kondisiýa goýbermezden öň barlanmalydyr.
• Ätiýaçdaky teke: Ýadan ýa-da şikes alan tekäniň ornuna geçjek iň az bir teke saklaň.
• Goşmaça iýmitlendirme: Tekeler goýberiş döwründe iýmekden kän goýunlar bilen gyzyklanýar we agram ýitirip biler. Şol sebäpli goýbermezden öň kondisiýa möhümdir; goýberiş wagtynda goşmaça däne we premiks goldawy berilmelidir.

Köpeliş üçin witaminler we minerallar

Goýberiş döwründe energiýa ýeke özü ýeterlik däl; köpeliş işlerinde wezipeli bolan witaminleriň we minerallaryň ratsionda ýeterlik we deňagramly bolmagy zerur.

Üste setir goş Aşakda setir goş Setiri poz Çepe sütün goş Saga sütün goş Sütuny poz Iýmit maddasy Köpelişdäki roly Beta-karotin Ýumurtgalyk we sary jübüt işlevlerine goşant; gyzgynlygyň belli bolmagyny goldaýar A witamini Köpeliş agzalarynyň saglygy we embrion ösüşi E witamini we selen Antioksidant goraýyş; sperm we embrion hili, döl tutmak Sink Sperm öndürilişi, gormon deňagramlylygy we köpeliş agzalarynyň saglygy

Gury ot, saman we owradylan däne ratsionlarynda bu maddeler köplenç ýetmezçilik edýär. Aýratyn hem uzak wagt saklanan gaba ýemde beta-karotin we witamin derejesi peselýär; käbir sebitleriň topraklarynda selen we sink ýetmezçiligi görünýär. Şol sebäpli goýberiş döwrü üçin ratsiona maksatly bir premiks goşmak, ýetmezçilikleri doldurmagyň amaly ýoludyr.

Dr. Derman Goýun – Teke ProPremiks näme?

Dr. Derman Goýun – Teke ProPremiks, hem goýunlaryň hem-de tekeleriň köpeliş döwründäki iýmit maddasy zerurlyklaryny goldamak üçin işlenip düzülen ýörite bir premiks bejergisidir.

Içindäki beta-karotin, A we E witaminleri bilen selen, sink we beýleki möhüm minerallar, köpeliş işlevleriniň we haýwanlaryň umumy kondisiýasynyň goldanylmagyna goşant goşýar.

Önüm bilen maksat edinilen peýdalar:

• Goýunlaryň jemlenen teke gelmegine kömek edýär.
• Ekizlik dogum nyrhyny artdyrmakda täsirlidir.
• Tekeleriň sperm hilini we mukdaryny artdyrýar.
• Tekeleriň aşym güýjüni artdyrýar.
• Dogan guzynyň agramyny we ýaşaýyş güýjüni artdyrýar.
• Süt önümliligini artdyrýar we laktasiýa möhletini uzaldýar.
• Saglygy we abadançylygy goldaýar.

Önümiň iň möhüm aýratynlygy, ýeke-täk önüm bilen hem goýunlary hem-de tekeleri köpeliş möwsümine taýýarlamagydyr.

Goýun-Teke ProPremiks nähili ulanylýar?

Ulanyş jemi 30 gün dowam edýär: teke goýberilmezden 10 gün öň başlanýar, tekeler goýunlar bilen duşurylandan soň 20 gün hem dowam edýär.

Üste setir goş Aşakda setir goş Setiri poz Çepe sütün goş Saga sütün goş Sütuny poz Döwür Möhlet Goýun (günlük) Teke (günlük) Goýbermezden öň Goýbermezden 10 gün öň başla 100 g ProPremiks 200 g ProPremiks Goýberiş wagtynda Tekeler goýunlar bilen duşurylandan soň 20 gün 100 g ProPremiks 200 g ProPremiks

Goýun-Teke ProPremiks ýanynda ratsion şu ýagdaýda bolmalydyr:

Üste setir goş Aşakda setir goş Setiri poz Çepe sütün goş Saga sütün goş Sütuny poz Iým Goýun (günlük) Teke (günlük) Däne owrantysy ýa-da ezmesi 600 g 1 kg 200 g Gury ot ýa-da saman 1,5–2 kg 1,5–2 kg

* Goýun-Teke Propremiks ulanylyşy bilen birlikde başlanyp teke goýberilenden soň 40-njy güne çenli bu iýmitleniş ulanylýar. Jemi 50 günüň dowamynda däne goldawy gaba iým bilen iýmitlendirilen bolýar.

Amaly maslahatlar:

• Premiksi gündelik däne owrantysy bilen gowy garyp iýmle beriň; her haýwanyň paýyny alyp bilmegi üçin ýeterlik iým uzynlygyny galdyryň.
• Teklere öz mukdaryny berip bilmek üçin, mümkin bolsa iýmitlendirmäni goýbermezden öň aýry ediň.
• Arassa we täze suw saklaň.
• Önümiň gabyndaky saklanyş we ulanyş maglumatlaryna eýeriň.

Teke goýbermekde köp göýberilýän ýalňyşlyklar

1. Goýberiş gününden derrew öň iýmitlendirmäge başlamak. Iýmitlenişiň täsiri birnäçe hepdede ýüze çykýar; taýýarlygy ir başlaň.
2. Goýunlary çenden aşa semretmek. Artgaj agram, döl tutmaga we ekizlige ýaramaz täsir edip biler.
3. Tekeleri ünsden düşürmek. Tekäni diňe üýşmäge goýbermek ýeterlik däl; kondisiýasy we iýmitlenişi hem meýilleşdirilmelidir.
4. Teke sanyny az saklamak. Köp goýuna bir teke seredýän bolsa aşym dargajyk galýar, käbir goýunlar tekəsiz galyp biler.
5. Saglyk barlagyny atdyrmak. Parazit, sanjym we aýak saglygy ýaly kemçilikler köpeliş göni täsir edýär.
6. Goýberiş we dogum belligini saklanyň. Haýsy goýunyň haçan teke gelendigini bilmek, dogum senesini we indiki ýylyň meýnamyny ýeňilleşdirýär.

Goýberiş senenamasy nusgasy

Göwrelilik möhleti takmynan 150 gün (5 aý) bolandygy üçin, goýberiş senesini guzulamagy isleýän paslyňyza görä meýilleşdiriň. Meselem oktýabryň баşynda edilen goýberişde dogumlar mart aýyna gabat gelýär. Guzulama döwründe howalaryň amatly bolmagy, guzu ölümlerini azaldýar.

Netije

Köp guzu maksady, diňe teke goýbermekde däl, eýsem goýbermezden öň ulanylýan dogry iýmitleniş maksatnamasy bilen başlaýar. Dogumlaryň jemlenen ýagdaýda bolýan üýşmesinde guzu yzarlamak, iýmitleniş, sanjym we umumy üýşmek dolandyrylyşy has meýilleşdirilen ýagdaýda edilip bilner.

Üýşmäňizi köpeliş möwsümine güýçli taýýarlamak we ekizlik potensialyny goldamak üçin Dr. Derman Goýun / Teke ProPremiks teke goýbermekden 10 gün öň ulanyp başlaň; dogry taýýarlyk, jemlenen teke goýberiş we güýçli guzulama döwrü üçin bizim bilen habarlaşyp bilersiňiz.