Қошқар қосу – қой шаруашылығында жылдың қалған бөлігін анықтайтын ең маңызды кезең; саулықтардың бір мезгілде күйлеуі төлдеудің бір маусымда топтасуына және әр қозыға шаққандағы табыстың артуына жағдай жасайды.

Қошқар қосу жай ғана қошқарды отарға жібере салу емес. Саулықтың күйлеуі, буаз қалуы және буаздықтың қалыпты басталуы қажет. Қошқардың да шағылысуға деген құштарлығы мен сперма сапасы жақсы деңгейде болуы шарт. Бұл екі тараптың дайындығы қосудан апта бұрын басталады.

Бұл мақалада қошқар қосу кезеңінде нені назарда ұстау керектігін, саулықтар мен қошқарларды азықтандырудың неліктен маңызды екенін және Dr. Derman Қой — Қошқар ProPremiks өнімінің бұл кезеңде қалай қолданылатынын қадам-қадаммен түсіндіріп өтемін.

Қошқар қосар алдындағы дайындық: не істеу керек?

Табысты қосымша алу үшін дайындық қошқар қосудан шамамен 6–8 апта бұрын басталады. Бұл кезеңде келесі тұстарға мән беріңіз:

• Кондиция көрсеткіші: Саулықтардың қосар алдында тым арық та, тым семіз де болмауы тиіс. Тым арық қойда күйлеу кешігеді, ал тым семіз қойда буаз қалу мен егіз табу көрсеткіштері нашарлауы мүмкін. Негізгі мақсат – орташа немесе жақсы кондиция.
• Денсаулықты тексеру: Ішкі және сыртқы паразитке қарсы күрес, қажетті екпелер, тұяқ күтімі және желін тексерісі қосар алдында аяқталуы тиіс. Дені сау мал ұрпақ өрбітуге жақсы жауап береді.
• Қошқарлар мен саулықтарды бөлек ұстау: Қошқарларды қосудан кемінде 3–4 апта бұрын саулықтардан бөлек ұстаудың (көру және иіс сезу байланысынсыз) пайдасы мол. Қосу күні қошқарлар отарға кіргенде күйлеу процесі бірден топтасып басталады. Мұны «қошқар әсері» деп атайды.
• Жасы өткен және өнімсіз малды сұрыптау: Төлі төмен, желінінде ақауы бар немесе денсаулығы нашар саулықтар отардан шығарылуы тиіс.
• Теңгерімді рацион: Энергия, протеин, дәрумендер мен минералдар бірге қарастырылуы тиіс. Тек энергияға ғана назар аудару жеткіліксіз.

Топтасқан күйлеу неге соншалықты маңызды?

Саулықтар ұзақ уақыт бойы шашыраңқы түрде күйлейтін болса, төлдеу де ұзақ мерзімге созылып кетеді. Бір саулық бүгін, екіншісі 15 күннен кейін, ал басқасы бір айдан соң буаз болса, қоздау кезеңі апталарға созылады.

Шашыраңқы төлдеудің шаруашылыққа тигізетін зияндары төмендегідей:

• Еңбек пен түнгі кезекшілік уақыты ұзарады.
• Қозыларды бақылау, вакцинациялау және сырғалау қиындайды.
• Қозылардың жасы мен салмағындағы айырмашылық үлкейеді; сатылым партиясы біртекті болмайды.
• Қора гигиенасы мен ауру қатері ұзақ уақыт бойы сақталады.

Күйлеу процесі топтасқан кезде олардың қошқарға келуі шамамен 1 айлық мерзімге шоғырланады. Қойлардың өструс циклі шамамен 16–17 күнге созылатындықтан, дұрыс басқарылатын отарда алғашқы 17 күн ішінде саулықтардың басым бөлігі күй көрсетеді. Егер бұл кезеңде саулықтар буаз қалмаса, екінші циклде қайтадан қошқарға келеді; яғни 35 күндік қосу кезеңі көптеген отар үшін жеткілікті уақыт аралығын ұсынады.

Егіздік көрсеткіші неге байланысты?

Егіздік тұқымға, жасқа, генетикалық құрылымға, саулықтың кондициясына және қосу кезіндегі азықтандыруға сияқты көптеген факторларға тәуелді. Шаруашылық ретінде көбірек әсер ете алатын саламыз – бұл азықтандыру.

Қосар алдында және қосу кезінде дұрыс энергия қолдауымен қатар дәрумен мен минерал теңгерімі қамтамасыз етілгенде, овуляция өнімділігін қолдау мақсат етіледі. Көбірек жұмыртқа жасушасының ұрықтануы және эмбриондардың қалыпты бекінуі егіздік әлеуетін тиімді пайдалануда маңызды. Ұмытпаңыз: егіздік әр қозыға емес, әр саулыққа түсетін табысты арттырады; алайда егіз туған қозылардың күтімі де мұқият жүргізілуі тиіс.

Қошқарлар да ұмытылмасын!

Бір қошқар – көптеген қозының әкесі; сондықтан қошқардағы репродуктивті ақау барлық отарға әсер етеді. Табысты шағылысу маусымы тек саулықтарды дайындаумен ғана шектелмейді.

Сперма өндірісі шамамен 7 аптаға созылады. Сондықтан қошқардың бүгінгі рационы 1,5–2 айдан кейінгі сперма сапасына әсер етеді. Қошқарлардың шағылысу маусымына жақсы кондициямен кіруі және олардың рационында энергиямен қатар дәрумен мен минерал қоспасының болуы қажет.

Қошқарды басқаруда назар аударатын жайттар:

• Қошқар мен саулық қатынасы: 100 бас саулығы бар отарға 5-7 бас қошқар қосу мақсат етілуі тиіс. Отардың көлеміне және жер бедеріне қарай бұл қатынас өзгеруі мүмкін.
• Қошқарды тексеру: Тестикулярлық құрылымы, тұяқ пен аяқ саулығы, тісі және жалпы кондициясы қосар алдында тексерілуі тиіс.
• Қосалқы қошқар: Шаршаған немесе жарақат алған қошқардың орнын басатын кемінде бір қошқарды дайын ұстаңыз.
• Қосымша азықтандыру: Қошқарлар қосу кезеңінде жем жеуден гөрі саулықтармен көбірек уақыт өткізеді және салмақ жоғалтуы мүмкін. Сондықтан қосар алдындағы кондиция маңызды; қосу кезінде қосымша астық және премикс берілуі тиіс.

Репродукция үшін дәрумендер мен минералдар

Қосу кезеңінде энергияның өзі ғана жеткіліксіз; ұрпақ өрбіту функцияларына жауап беретін дәрумендер мен минералдардың рационда жеткілікті әрі теңгерімді болуы қажет.

Үстіне жол қосуАстына жол қосуЖолды жоюСол жағына баған қосуОң жағына баған қосуБағанын жоюҚоректік затҰрпақ өрбітудегі рөліБета-каротинАналық без және сары дене функцияларына үлес қосады; күйлеудің айқын көрінуін қолдайдыА дәруменіРепродуктивті органдардың саулығы және эмбрионның дамуыE дәрумені және селенТотығуға қарсы қорғаныс; сперма мен эмбрион сапасы, буаз қалуМырышСперма өндірісі, гормон теңгерімі және репродуктивті органдардың саулығы

Пішен, сабан және ұнтақталған астық рациондары бұл заттармен көбінесе жеткіліксіз қамтамасыз етіледі. Әсіресе, ұзақ уақыт бойы сақталған кaba жемде бета-каротин мен дәрумен деңгейі төмендейді; кейбір аймақтардың топырағында селен мен мырыш тапшылығы байқалады. Сондықтан қосу кезеңі үшін рационға мақсатты түрде премикс қосу – олқылықтардың орнын толтырудың тиімді жолы.

Dr. Derman Қой — Қошқар ProPremiks дегеніміз не?

Dr. Derman Қой — Қошқар ProPremiks – бұл саулықтардың да, қошқарлардың да күйлеу кезеңіндегі қоректік зат қажеттіліктерін қолдау үшін жасалған арнайы премикс шешімі.

Құрамындағы бета-каротин, А және Е дәрумендері, сондай-ақ селен, мырыш және басқа да маңызды минералдар репродуктивті функциялар мен малдың жалпы кондициясын қолдауға өз үлесін қосады.

Өнім арқылы көзделетін пайдалар:

• Саулықтардың топтасып күйлеуіне көмектеседі.
• Егіз туу көрсеткішін арттыруда тиімді.
• Қошқарлардың сперма сапасы мен мөлшерін арттырады.
• Қошқарлардың шағылысу белсенділігін күшейтеді.
• Туылған қозының салмағы мен өміршеңдігін арттырады.
• Сүт өнімділігін жоғарылатып, лактация мерзімін ұзартады.
• Денсаулық пен әл-ауқатты қолдайды.

Өнімнің ең маңызды ерекшелігі – бір ғана өнім арқылы саулықтарды да, қошқарларды да шағылысу маусымына бірдей дайындауында.

Қой-Қошқар ProPremiks қалай қолданылады?

Қолдану мерзімі барлығы 30 күнді құрайды: қошқар қосудан 10 күн бұрын басталады, қошқарлар саулықтарға қосылғаннан кейін тағы 20 күн бойы жалғасады.

Үстіне жол қосуАстына жол қосуЖолды жоюСол жағына баған қосуОң жағына баған қосуБағанын жоюКезеңМерзіміСаулық (күнделікті)Қошқар (күнделікті)Қосар алдындаҚосудан 10 күн бұрын бастаңыз100 г ProPremiks200 g ProPremiksҚосу кезіндеҚошқарлар саулықтармен қосылғаннан кейін 20 күн100 g ProPremiks200 g ProPremiks

Қой-Қошқар ProPremiks қосымша берілетін рацион төмендегідей болуы тиіс:

Үстіне жол қосуАстына жол қосуЖолды жоюСол жағына баған қосуОң жағына баған қосуБағанын жоюЖемСаулық (күнделікті)Қошқар (күнделікті)Астық ұнтағы немесе жаншылғаны600 г1 кг 200 гПішен немесе сабан1,5–2 кг1,5–2 кг

* Қой-Қошқар Propremiks өнімін қолданумен қатар басталып, қошқар қосудан кейінгі 40-ші күнге дейін осы азықтандыру жүйесі қолданылады. Барлығы 50 күн бойы астық үстемесі мен кaba жеммен азықтандыру жүзеге асырылады.

Пайдалы кеңестер:

• Премиxті күнделікті астық ұнтағымен жақсылап араластырып астауға салыңыз; әр малдың өз үлесін алуы үшін жем сауытының ұзындығы жеткілікті болуын қадағалаңыз.
• Қошқарларға өз мөлшерін беру үшін мүмкіндік болса азықтандыруды қосар алдында бөлек жүргізіңіз.
• Таза әрі мөлдір судың болуын қамтамасыз етіңіз.
• Өнім қаптамасындағы сақтау және пайдалану ережелерін сақтаңыз.

Қошқар қосу кезінде жиі жіберілетін қателіктер

1. Қосу күніне тікелей қалар сәтте азықтандыруды бастау. Азықтандырудың әсері бірнеше аптадан кейін көрінеді; дайындықты ертерек бастаңыз.
2. Саулықтарды тым семіртіп жіберу. Артық салмақ буаз қалу мен егіздік көрсеткішіне кері әсерін тигізуі мүмкін.
3. Қошқарларды назардан тыс қалдыру. Қошқарды тек отарға жібере салу жеткіліксіз; оның кондициясы мен қоректенуі де жоспарлануы тиіс.
4. Қошқар санын аз қалдыру. Көп саулыққа жалғыз қошқар қараса, шағылысу шашыраңқы болады, кейбір саулықтар қошқарсыз қалуы мүмкін.
5. Денсаулық тексерісін елемеу. Паразит, вакцина және тұяқ саулығы сияқты кемшіліктер ұрпақ өрбітуге тікелей әсер етеді.
6. Қосу және төлдеу есебін жүргізбеу. Қай саулықтың қашан қошқарға келгенін білу төлдеу күнін және келесі жылғы жоспарды жеңілдетеді.

Қосу күнтізбесінің үлгісі

Буаздық мерзімі шамамен 150 күн (5 ай) болғандықтан, қосу күнін қоздатуды қалайтын маусымға қарай жоспарлаңыз. Мысалы, қазан айының басында жүргізілген қосу нәтижесінде төлдеу наурыз айына тура келеді. Қоздау кезеңінде ауа райының қолайлы болуы қозылардың шығынын азайтады.

Қорытынды

Көп қозы алу мақсаты тек қошқар қосу кезінде ғана емес, қосар алдында қолданылатын дұрыс азықтандыру бағдарламасынан басталады. Төлдеулер топтасып өтетін отарда қозыларды бақылау, азықтандыру, вакцинациялау және жалпы отарды басқару әлдеқайда жоспарлы түрде жүзеге асады.

Отарыңызды шағылысу маусымына мықты етіп дайындау және егіздік әлеуетін қолдау үшін Dr. Derman Қой / Қошқар ProPremiks өнімін қошқар қосудан 10 күн бұрын қолдана бастаңыз; дұрыс дайындық, топтасқан қошқар қосу және мықты қоздату кезеңі үшін бізбен хабарласыңыз.