دوره قوچ‌اندازی: فحلی دسته‌جمعی، چندقلوزایی و تغذیه صحیح
جفت‌گیری قوچ یکی از حساس‌ترین دوره‌ها در گوسفندداری است که بقیه سال را تعیین می‌کند؛ هم‌زمان شدن فحل شدن میش‌ها باعث می‌شود زایمان‌ها در یک دوره متمرکز شده و سود به ازای هر بره افزایش یابد.
جفت‌گیری قوچ تنها به رها کردن قوچ در گله محدود نمی‌شود. میش باید علائم فحل شدن را نشان دهد، آبستنی را بپذیرد و بارداری به‌طور سالم آغاز شود. همچنین لازم است قوچ از نظر میل جنسی و کیفیت اسپرم در وضعیت مطلوبی باشد. آمادگی این دو طرف هفته‌ها پیش از جفت‌گیری آغاز می‌شود.
در این مقاله گام‌به‌گام توضیح خواهم داد که در دوره جفت‌گیری قوچ به چه مواردی باید توجه کنید، چرا تغذیه در میش‌ها و قوچ‌ها بسیار مهم است و Dr. Derman میش – قوچ ProPremiks چگونه در این دوره استفاده می‌شود.
آمادگی پیش از جفت‌گیری قوچ: چه کارهایی باید انجام شود؟
آمادگی برای یک جفت‌گیری موفق، حدود ۶ تا ۸ هفته پیش از جفت‌گیری قوچ آغاز می‌شود. در این دوره به نکات زیر توجه کنید:
- امتیاز بدنی (کاندیشن): میش‌ها نباید پیش از جفت‌گیری خیلی لاغر یا بسیار چاق باشند. در میش بسیار لاغر، فحل شدن به تعویق می‌افتد و در میش بسیار چاق، پذیرش آبستنی و دوقلو زایی می‌تواند تحت تأثیر منفی قرار گیرد. هدف، وضعیت بدنی متوسط رو به خوب است.
- کنترل سلامت: مبارزه با انگل‌های داخلی و خارجی، واکسن‌های لازم، مراقبت از سم و کنترل پستان باید قبل از جفت‌گیری تکمیل شود. دام سالم پاسخ بهتری به تولیدمثل می‌دهد.
- جداسازی قوچ‌ها و میش‌ها: مفید است که قوچ‌ها حداقل ۳ تا ۴ هفته پیش از جفت‌گیری (بدون تماس چشمی و بویایی) از میش‌ها دور نگه داشته شوند. هنگامی که در روز جفت‌گیری قوچ‌ها وارد گله می‌شوند، فحلی‌ها به‌طور متمرکزتری آغاز می‌شوند. به این پدیده «اثر قوچ» گفته می‌شود.
- حذف دام‌های پیر و کم‌بازده: میش‌هایی با باروری پایین، دارای مشکلات پستانی یا ناسالم باید از گله حذف شوند.
- جیره متعادل: انرژی، پروتئین، ویتامین و مواد معدنی باید با هم در نظر گرفته شوند. تمرکز تنها روی انرژی کافی نیست.
چرا فحلی همگام (متمرکز) بسیار مهم است؟
اگر میش‌ها در یک بازه زمانی طولانی به صورت پراکنده به فحلی برسند، زایمان‌ها نیز در یک دوره طولانی پخش خواهند شد. هنگامی که یک میش امروز، دیگری ۱۵ روز بعد و دیگری یک ماه بعد آبستن می‌شود، دوره بره‌زایی هفته‌ها به طول می‌انجامد.
هزینه‌های زایمان‌های پراکنده برای واحد دامداری عبارتند از:
- مدت‌زمان کارگری و نگهبانی شبانه طولانی‌تر می‌شود.
- پیگیری بره‌ها، واکسیناسیون و پلاک‌گذاری دشوارتر می‌شود.
- اختلاف سن و وزن بین بره‌ها افزایش می‌یابد؛ دسته‌های فروش هم‌گن نخواهند بود.
- بهداشت جایگاه و فشار بیماری‌ها برای مدت طولانی ادامه می‌یابد.
هنگامی که فحلی‌ها همگام هستند، تمایل به جفت‌گیری در یک دوره حدوداً ۱ متمرکز می‌شود. از آنجا که چرخه فحلی در میش‌ها حدود ۱۶ تا ۱۷ روز طول می‌کشد، در یک گله با مدیریت صحیح، بیشتر میش‌ها در ۱۷ روز اول علائم فحلی را نشان می‌دهند. اگر میش‌ها در این مرحله آبستن نشوند، در چرخه دوم دوباره به فحلی می‌آیند؛ یعنی یک دوره جفت‌گیری ۳۵ روزه پنجره کافی را برای بیشتر گله‌ها فراهم می‌کند.
نرخ دوقلو زایی به چه چیزی بستگی دارد؟
دوقلو زایی به عوامل زیادی مانند نژاد، سن، ساختار ژنتیکی، وضعیت بدنی میش و تغذیه در دوره جفت‌گیری بستگی دارد. حوزه‌ای که به‌عنوان یک واحد دامداری بیشترین توانایی را در تأثیرگذاری روی آن داریم، تغذیه است.
هنگامی که تعادل ویتامین و مواد معدنی به همراه حمایت انرژی صحیح پیش از جفت‌گیری و در طول آن فراهم شود، هدف حمایت از عملکرد تخمک‌گذاری است. لقاح تخمک‌های بیشتر و چسبندگی سالم جنین‌ها در ارزیابی پتانسیل دوقلو زایی مهم است. فراموش نکنید: دوقلو زایی سود را به ازای هر میش افزایش می‌دهد نه به ازای هر بره؛ اما مراقبت از بره‌های دوقلو نیز باید با دقت بیشتری انجام شود.
قوچ‌ها فراموش نشوند!
یک قوچ پدر بره‌های زیادی است؛ به همین دلیل مشکل تولیدمثلی در قوچ روی کل گله تأثیر می‌گذارد. یک فصل جفت‌گیری موفق تنها با آماده‌سازی میش‌ها به دست نمی‌آید.
تولید اسپرم حدود ۷ هفته طول می‌کشد. به همین دلیل تغذیه امروز قوچ، کیفیت اسپرم آن را ۱.۵ تا ۲ ماه بعد تحت تأثیر قرار می‌دهد. لازم است قوچ‌ها با وضعیت بدنی مناسب وارد فصل جفت‌گیری شوند و در جیره غذایی آن‌ها در کنار انرژی، حمایت ویتامینی و معدنی وجود داشته باشد.
نکاتی که باید در مدیریت قوچ رعایت شود:
- نسبت قوچ به میش: در یک گله ۱۰۰ راسی، باید جفت‌گیری ۵ تا ۷ رأس قوچ هدف‌گذاری شود. این نسبت بسته به اندازه گله و ساختار زمین می‌تواند تغییر کند.
- معاینه قوچ: ساختار بیضه، سلامت سم و پا، دندان و وضعیت بدنی کلی باید پیش از جفت‌گیری کنترل شود.
- قوچ رزرو: حداقل یک قوچ جایگزین برای قوچ خسته یا آسیب‌دیده داشته باشید.
- تغذیه اضافی: قوچ‌ها در دوره جفت‌گیری بیشتر از غذا خوردن با میش‌ها مشغول می‌شوند و ممکن است وزن کم کنند. به همین دلیل کاندیشن پیش از جفت‌گیری مهم است؛ در طول جفت‌گیری نیز باید حمایت غلات و premix داده شود.
ویتامین‌ها و مواد معدنی برای تولیدمثل
انرژی به تنهایی در دوره جفت‌گیری کافی نیست؛ ویتامین‌ها و مواد معدنی که در عملکردهای تولیدمثلی نقش دارند باید به‌طور کافی و متعادل در جیره حضور داشته باشند.
افزودن سطر به بالاافزودن سطر به پایینحذف سطرافزودن ستون به چپافزودن ستون به راستحذف ستونماده مغذینقش در تولیدمثلبتاکاروتنکمک به عملکردهای تخمدان و جسم زرد؛ از وضوح فحلی پشتیبانی می‌کندویتامین Aسلامت ارگان‌های تولیدمثل و رشد جنینایویتامین E و سلنیوممحافظت آنتی‌اکسیدانی؛ کیفیت اسپرم و جنین، پذیرش آبستنیتولید اسپرم، تعادل هورمونی و سلامت ارگان‌های تولیدمثل
این مواد اغلب در جیره‌های علوفه خشک، کاه و غلات خردشده ناکافی هستند. به‌ویژه در علوفه خشکی که مدت طولانی انبار شده، سطح بتاکاروتن و ویتامین کاهش می‌یابد؛ در خاک برخی مناطق کمبود سلنیوم و روی مشاهده می‌شود. به همین دلیل افزودن یک premix هدفمند به جیره برای دوره جفت‌گیری، یک راه عملی برای جبران کمبودها است.
Dr. Derman میش – قوچ ProPremiks چیست؟
Dr. Derman میش – قوچ ProPremiks یک راه حل ویژه premix است که برای حمایت از نیازهای مواد مغذی میش‌ها و قوچ‌ها در دوره تولیدمثل توسعه یافته است.
بتاکاروتن، ویتامین‌های A و E به همراه سلنیوم، روی و سایر مواد معدنی مهم موجود در ترکیب آن، به حمایت از عملکردهای تولیدمثل و وضعیت بدنی کلی دام‌ها کمک می‌کنند.
فواید مورد هدف با محصول:
- به همگام‌سازی فحلی در میش‌ها کمک می‌کند.
- در افزایش نرخ زایمان دوقلو مؤثر است.
- کیفیت و کمیت اسپرم قوچ‌ها را افزایش می‌دهد.
- قدرت جفت‌گیری قوچ‌ها را افزایش می‌دهد.
- وزن و قدرت حیات بره متولد شده را افزایش می‌دهد.
- بازده شیر را افزایش داده و مدت زمان لاکتاسیون را طولانی‌تر می‌کند.
- از سلامت و رفاه دام حمایت می‌کند.
مهم‌ترین ویژگی محصول این است که هم میش‌ها و هم قوچ‌ها را با یک محصول واحد برای فصل تولیدمثل آماده می‌کند.
میش-قوچ ProPremiks چگونه استفاده می‌شود؟
استفاده در مجموع ۳۰ روز طول می‌کشد: ۱۰ روز پیش از جفت‌گیری قوچ آغاز شده و پس از برخورد قوچ‌ها با میش‌ها، ۲۰ روز دیگر ادامه می‌یابد.
افزودن سطر به بالاافزودن سطر به پایینحذف سطرافزودن ستون به چپافزودن ستون به راستحذف ستوندورهمدت‌زمانمیش (روزانه)قوچ (روزانه)پیش از جفت‌گیریشروع از 10 روز پیش از جفت‌گیری100 g ProPremiks200 g ProPremiksدر طول جفت‌گیری20 روز پس از برخورد قوچ‌ها با میش‌ها100 g ProPremiks200 g ProPremiks
در کنار میش-قوچ ProPremiks جیره باید به شکل زیر باشد:
افزودن سطر به بالاافزودن سطر به پایینحذف سطرافزودن ستون به چپافزودن ستون به راستحذف ستونخوراکمیش (روزانه)قوچ (روزانه)خردشده یا پرک غلات600 g1 kg 200 gعلوفه خشک یا کاه1,5–2 kg1,5–2 kg
* این تغذیه هم‌زمان با استفاده از میش-قوچ Propremiks شروع شده و تا روز 40 پس از جفت‌گیری قوچ اعمال می‌شود. در مجموع به مدت 50 روز مکمل غلات همراه با تغذیه علوفه انجام می‌شود.
نکات عملی:
- premix را به‌خوبی با غلات خردشده روزانه مخلوط کرده و در آخور قرار دهید؛ طول آخور را به اندازه کافی بگذارید تا هر دام سهم خود را دریافت کند.
- به‌منظور دادن دوز اختصاصی به قوچ‌ها، در صورت امکان تغذیه را پیش از جفت‌گیری به‌صورت جداگانه انجام دهید.
- آب تمیز و تازه در دسترس قرار دهید.
- اطلاعات نگهداری و مصرف روی بسته‌بندی محصول را رعایت کنید.
خطاهای رایج در جفت‌گیری قوچ
- شروع تغذیه بلافاصله قبل از روز جفت‌گیری. تأثیر تغذیه طی چند هفته آشکار می‌شود؛ آماده‌سازی را زودتر آغاز کنید.
- بیش از حد چاق کردن میش‌ها. وزن اضافی می‌تواند روی پذیرش آبستنی و دوقلو زایی تأثیر منفی بگذارد.
- بی‌توجهی به قوچ‌ها. رها کردن ساده قوچ در گله کافی نیست؛ کاندیشن و تغذیه آن نیز باید برنامه‌ریزی شود.
- کم نگه داشتن تعداد قوچ‌ها. اگر یک قوچ به میش‌های زیادی رسیدگی کند، جفت‌گیری پراکنده می‌ماند و برخی میش‌ها بدون قوچ می‌مانند.
- نادیده گرفتن کنترل سلامت. کمبودهایی مانند انگل، واکسن و سلامت سم مستقیماً روی تولیدمثل تأثیر می‌گذارند.
- ثبت نکردن جفت‌گیری و زایمان. اینکه بدانید کدام میش چه زمانی جفت‌گیری کرده، تاریخ زایمان و برنامه‌ریزی سال بعد را آسان‌تر می‌کند.
نمونه تقویم جفت‌گیری
از آنجا که مدت‌زمان آبستنی حدود 150 روز (5 ماه) است، تاریخ جفت‌گیری را بر اساس فصلی که می‌خواهید بره‌زایی انجام شود برنامه‌ریزی کنید. به‌عنوان مثال، جفت‌گیری انجام شده در اواخر مهر (اوایل اکتبر) با ماه مارس مطابقت دارد. مناسب بودن هوا در دوره بره‌زایی، تلفات بره‌ها را کاهش می‌دهد.
نتیجه‌گیری
هدف بره‌های زیاد، تنها در جفت‌گیری قوچ خلاصه نمی‌شود بلکه با برنامه تغذیه صحیح اعمال شده پیش از جفت‌گیری آغاز می‌شود. در گله‌ای که زایمان‌ها به‌صورت همگام انجام می‌شوند، پیگیری بره، تغذیه، واکسیناسیون و مدیریت کلی گله بسیار با برنامه‌تر انجام می‌شود.
برای آماده‌سازی قوی گله خود برای فصل تولیدمثل و حمایت از پتانسیل دوقلو زایی، استفاده از Dr. Derman میش / قوچ ProPremiks را از 10 روز پیش از جفت‌گیری قوچ آغاز کنید؛ برای آمادگی صحیح، جفت‌گیری قوچ همگام و یک دوره بره‌زایی قدرتمند می‌توانید با ما تماس بگیرید.
