Qo’chqor qo’shish davri qo’ychilikda yilning qolgan qismini belgilovchi eng muhim davr hisoblanadi; qo’ylarning bir vaqtning o’zida qo’chqorga kelishi tug’ruqlarning yagona davrga to’planishini va har bir qo’zi uchun foydaning oshishini ta’minlaydi.

Qo’chqor qo’shish shunchaki qo’chqorni olurga qo’yib yuborishdan iborat emas. Qo’ylarda jinsiy sikl (kizg’inlik) namoyon bo’lishi, urug’lanishi va homiladorlikning sog’lom boshlanishi talab etiladi. Shuningdek, qo’chqor ham qochish istagi va sperma sifati jihatidan yaxshi holatda bo’lishi shart. Bu ikki tomonlama tayyorgarlik qo’shishdan haftalar oldin boshlanadi.

Ushbu maqolada qo’chqor qo’shish davrida nimalarga e’tibor qaratish kerakligi, qo’y va qo’chqorlarni oziqlantirish nima uchun bunchalik muhimligi va Dr. Derman Qo’y – Qo’chqor ProPremiks ushbu davrda qanday ishlatilishini bosqichma-bosqich tushuntirib o’taman.

Qo’chqor qo’shishdan oldin tayyorgarlik: nima qilish kerak?

Muvaffaqiyatli qo’shish uchun tayyorgarlik qo’chqor qo’shilishidan taxminan 6–8 hafta oldin boshlanadi. Bu davrda quyidagi jihatlarga e’tibor bering:

• Kondisiya bali: Qo’ylar qo’shishdan oldin na ozg’in, na haddan tashqari semiz bo’lishi kerak. Juda ozg’in qo’ylarda jinsiy sikl kechikadi, haddan tashqari semiz qo’ylarda esa urug’lanish va egizak tug’ish salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin. Maqsad o’rtacha-yaxshi kondisiyadir.
• Sog’likni tekshirish: Ichki va tashqi parazitlarga qarshi kurash, kerakli emlashlar, tuyoq parvarishi va elim nazorati qo’shishdan oldin yakunlanishi kerak. Sog’lom hayvon ko’payishga yaxshiroq javob beradi.
• Qo’chqor va qo’ylarni ajratish: Qo’chqorlarni qo’shishdan kamida 3–4 hafta oldin qo’ylardan uzoqlashtirish (ko’rish va hid sezish aloqasiz) foydalidir. Qo’shish kuni qo’chqorlar olurga kirganda jinsiy sikl yanada jipslashgan holda boshlanadi. Bunga «qo’chqor effekti» deyiladi.
• Qari va mahsuldor bo’lmagan hayvonlarni saralash: Nasldorlik unumdorligi past, elim muammosi bor yoki sog’lom bo’lmagan qo’ylar olurdan chiqarib tashlanishi kerak.
• Muvozanatli rasion: Energiya, oqsil, vitamin va minerallar birgalikda ko’rib chiqilishi lozim. Faqat energiyaga e’tibor qaratish yetarli emas.

Jinsiy siklning bir vaqtda kelishi nima uchun bunchalik muhim?

Qo’ylar uzoq vaqt davomida tarqoq holda qo’chqorga kelsa, tug’ruqlar ham uzoq davrga cho’zilib ketadi. Bir qo’y bugun, boshqasi 15 kundan keyin, yana biri bir oydan keyin bo’g’oz bo’lsa, qo’zilash davri haftalab davom etadi.

Tarqoq tug’ruqlarning xo’jalikka keltiradigan zararlari quyidagilardan iborat:

• Mehnat va tungi navbatchilik muddati uzayadi.
• Qo’zilarni kuzatish, emlash va birja belgilarini taqish qiyinlashadi.
• Qo’zilar o’rtasidagi yosh va vazn farqi kattalashadi; sotuv partiyalari bir xil (gomogen) bo’lmaydi.
• Olur gigiyenasi va kasallik bosimi uzoq vaqt davom etadi.

Jinsiy sikl bir vaqtga to’g’ri kelganda, qo’chqorga kelish taxminan 1 oylik davrga jamlanadi. Qo’ylarda estrus sikli taxminan 16–17 kun davom etgani sababli, to’g’ri boshqariladigan olurda dastlabki 17 kun ichida qo’ylarning katta qismi jinsiy siklni ko’rsatadi. Agar bu bosqichda qo’ylar bo’g’oz bo’lmasa, ikkinchi siklda yana qo’chqorga keladi; ya’ni 35 kunlik qo’shish davri ko’pchilik olurlar uchun yetarli derazani taqdim etadi.

Egizaklik darajasi nimaga bog’liq?

Egizaklik; zot, yosh, genetik tuzilish, qo’yning kondisiyasi va qo’shish davridagi oziqlantirish kabi ko’plab omillarga bog’liq. Xo’jalik sifatida eng ko’p ta’sir qila oladigan sohamiz bu oziqlantirishdir.

Qo’shishdan oldin va qo’shish paytida to’g’ri energiya yordami bilan birga vitamin va mineral muvozanati ta’minlanganda, ovulyasiya unumdorligini qo’llab-quvvatlash maqsad qilinadi. Ko’proq tuxum hujayralarining urug’lanishi va embrionlarning sog’lom o’rnashishi egizaklik salohiyatini baholashda muhimdir. Unutmang: egizaklik har bir qo’zi uchun emas, balki har bir qo’y uchun foydani oshiradi; biroq egizak tug’ilgan qo’ylarni parvarish qilish ham e’tiborliroq amalga oshirilishi kerak.

Qo’chqorlar unutmasin!

Bir qo’y ko’plab qo’zilarning otasidir; shuning uchun qo’chqordagi naschilik muammosi butun olurga ta’sir qiladi. Muvaffaqiyatli qochish mavsumi faqatgina qo’ylarni tayyorlash bilangina bo’lmaydi.

Sperma ishlab chiqarish taxminan 7 hafta davom etadi. Shu sababli qo’chqorning bugungi ratsioni 1,5–2 oydan keyingi sperma sifatiga ta’sir qiladi. Qo’chqorlarning qochish mavsumiga yaxshi kondisiya bilan kirishi va ularning rasionida energiyadan tashqari vitamin va mineral qo’shimchalari bo’lishi talab etiladi.

Qo’chqorlarni boshqarishda e’tiborga olinadigan jihatlar:

• Qo’chqor/qoy nisbati: 100 boshlik olurda 5-7 ta qo’chqor qo’shilishi maqsad qilinishi kerak. Olur hajmiga va yer tuzilishiga qarab bu nisbat o’zgarishi mumkin.
• Qo’chqor ko’rigi: Moyak tuzilishi, oyoq va boldir sog’lig’i, tish va umumiy kondisiya qo’shishdan oldin tekshirilishi kerak.
• Zaxira qo’chqor: Charchagan yoki shikastlangan qo’chqor o’rnini egallaydigan kamida bitta qo’chqor saqlang.
• Qo’shimcha oziqlantirish: Qo’chqorlar qo’shish davrida ovqatlanishdan ko’ra ko’proq qo’ylar bilan band bo’ladi va vazn yo’qotishi mumkin. Shu sababli qo’shishdan oldingi kondisiya muhimdir; qo’shish paytida qo’shimcha ravishda don va premiks yordami berilishi kerak.

Ko’payish uchun vitamin va minerallar

Qo’shish davrida energiya yolg’iz o’zi yetarli emas; ko’payish funksiyalarida vazifa bajaradigan vitamin va minerallarning rasionda yetarli va muvozanatli bo’lishi talab etiladi.

Yuqoriga qator qo’shishPastga qator qo’shishQatorni o’chirishChepga ustun qo’shishO’ngga ustun qo’shishUstunni o’chirishOzuqa moddasiKo’payishdagi roliBeta-karotinTuxumdon va sariq tana funksiyalariga hissa qo’shadi; jinsiy siklning yaqqol namoyon bo’lishini qo’llab-quvvatlaydiA vitaminiReproduktiv organlar sog’lig’i va embrion rivojlanishiE vitamini va selenAntioksidant himoya; sperma va embrion sifati, urug’lanishRuxSperma ishlab chiqarish, gormonlar muvozanati va reproduktiv organlar sog’lig’i

Quruq o’t, somon va yanchilgan don rasionlarida bu moddalar ko’pincha yetarli bo’lmaydi. Ayniqsa, uzoq vaqt saqlangan qo’pol ozuqalarda beta-karotin va vitamin darajasi pasayadi; ayrim hududlarning tuproqlarida selen va rux tanqisligi kuzatiladi. Shu boisdan qo’shish davri uchun rasionga maqsadli premiks qo’shish kamchiliklarni to’ldirishning amaliy usolidir.

Dr. Derman Qo’y – Qo’chqor ProPremiks nima?

Dr. Derman Qo’y – Qo’chqor ProPremiks, ham qo’ylarning, ham qo’chqorlarning naschilik davridagi ozuqa moddalariga bo’lgan ehtiyojini qo’llab-quvvatlash uchun ishlab chiqilgan maxsus premiks yechimidir.

Tarkibidagi beta-karotin, A va E vitaminlari hamda selen, rux va boshqa muhim minerallar ko’payish funksiyalari va hayvonlarning umumiy kondisiyasini qo’llab-quvvatlashga o’z hissasini qo’shadi.

Mahsulot bilan ko’zlangan foydalar:

• Qo’ylarning bir vaqtda qo’chqorga kelishiga yordam beradi.
• Egizak tug’ilish darajasini oshirishda samarali.
• Qo’chqorlarning sperma sifati va miqdorini oshiradi.
• Qo’chqorlarning qochish qobiliyatini kuchaytiradi.
• Tug’ilajak qo’zining vazni va yashash qobiliyatini oshiradi.
• Sut unumdorligini oshiradi va laktasiya muddatini uzaytiradi.
• Sog’lik va farovonlikni qo’llab-quvvatlaydi.

Mahsulotning eng muhim xususiyati shundaki, u bitta mahsulot bilan ham qo’ylarni, ham qo’chqorlarni ko’payish mavsumiga tayyorlaydi.

Qo’y-Qo’chqor ProPremiks qanday ishlatiladi?

Foydalanish jami 30 kun davom etadi: qo’chqor qo’shilishidan 10 kun oldin boshlanadi, qo’chqorlar qo’ylar bilan qovushtirilgandan keyin yana 20 kun davom etadi.

Yuqoriga qator qo’shishPastga qator qo’shishQatorni o’chirishChepga ustun qo’shishO’ngga ustun qo’shishUstunni o’chirishDavrMuddatiQo’y (kunlik)Qo’chqor (kunlik)Qo’shishdan oldinQo’shishdan 10 kun oldin boshlang’100 g ProPremiks200 g ProPremiksQo’shish paytidaQo’chqorlar qo’ylar bilan qovushtirilgandan keyin 20 kun100 g ProPremiks200 g ProPremiks

Qo’y-Qo’chqor ProPremiks bilan birga rasion quyidagicha bo’lishi kerak:

Yuqoriga qator qo’shishPastga qator qo’shishQatorni o’chirishChepga ustun qo’shishO’ngga ustun qo’shishUstunni o’chirishOzuqaQo’y (kunlik)Qo’chqor (kunlik)Don yanchig’i yoki ezmasi600 g1 kg 200 gQuruq o’t yoki somon1,5–2 kg1,5–2 kg

* Qo’y-Qo’chqor Propremiks dan foydalanish bilan birga boshlanib, qo’chqor qo’shilgandan keyingi 40-kungacha ushbu oziqlantirish tatbiq etiladi. Jami 50 kun davomida don qo’shimchasi bilan qo’pol ozuqadan iborat oziqlantirish amalga oshirilgan bo’ladi.

Amaliy maslahatlar:

• Premiksni kundalik don yanchig’i bilan yaxshilab aralashtirib ozuqaxonaga soling; har bir hayvon o’z ulushini olishi uchun yetarli ozuqaxona uzunligini qoldiring.
• Qo’chqorlarga o’z dozalarini berish uchun imkoni bo’lsa, oziqlantirishni qo’shishdan oldin alohida bajaring.
• Toza va yangi suv bo’lishini ta’minlang.
• Mahsulot o’ramidagi saqlash va ishlatish ma’lumotlariga amal qiling.

Qo’chqor qo’shishda ko’p yo’l qo’yiladigan xatolar

1. Qo’shish kunidan darhol oldin oziqlantirishni boshlash. Oziqlantirishning ta’siri bir necha haftada yuzaga chiqadi; tayyorgarlikni ertaroq boshlang.
2. Qo’ylarni haddan tashqari semirtirib yuborish. Ortiqcha vazn urug’lanish va egizaklikka salbiy ta’sir ko’rsatishi mumkin.
3. Qo’chqorlarni e’tibordan chetda qoldirish. Qo’chqorni shunchaki olurga qo’shib qo’yishning o’zi yetarli emas; uning kondisiyasi va oziqlanishi ham rejalashtirilishi kerak.
4. Qo’chqorlar sonini kam saqlash. Ko’p qo’ylarga bitta qo’chqor qarayotgan bo’lsa, qochish tarqoq bo’lib qoladi, ayrim qo’ylar qo’chqorsiz qolib ketishi mumkin.
5. Sog’likni tekshirishni chetlab o’tish. Parazit, emlash va tuyoq sog’lig’i kabi kamchiliklar naschilikka to’g’ridan-to’g’ri ta’sir qiladi.
6. Qo’shish va tug’ruq hisobini yuritmaslik. Qaysi qo’y qachon qo’chqorga kelganini bilish tug’ruq sanasini va kelgusi yil rejasini osonlashtiradi.

Qo’shish taqvimi namunasi

Homiladorlik muddati taxminan 150 kun (5 oy) bo’lgani sababli, qo’shish sanasini qo’zilashni xohlagan mavsumingizga qarab rejalashtiring. Masalan, oktyabr oyining boshida qilingan qo’shishda tug’ruq mart oyiga to’g’ri keladi. Qo’zilash davrida ob-havoning qulay bo’lishi qo’zi o’limlarini kamaytiradi.

Xulosa

Ko’p qo’zi olish maqsadi faqatgina qo’chqor qo’shish davrida emas, balki qo’shishdan oldin tatbiq etiladigan to’g’ri oziqlantirish dasturidan boshlanadi. Tug’ruqlar bir vaqtda ro’y beradigan olurda qo’zilarni kuzatish, oziqlantirish, emlash va umumiy olur boshqaruvi ancha rejalashtirilgan tarzda amalga oshirilishi mumkin.

Oluringizni ko’payish mavsumiga puxta tayyorlash va egizaklik salohiyatini qo’llab-quvvatlash uchun Dr. Derman Qo’y / Qo’chqor ProPremiks ni qo’chqor qo’shishdan 10 kun oldin ishlatishni boshlang; to’g’ri tayyorgarlik, bir vaqtda qo’chqor qo’shish va kuchli qo’zilash davri uchun biz bilan bog’lanishingiz mumkin.ushbu blog yozisiga qisqa matn tuzish