Qoç katımı, qoyunçuluqda ilin qalan hissəsini müəyyən edən ən kritik dövrdür; qoyunların eyni anda qoça gəlməsi, doğumların tək bir dövrdə cəmləşməsini və quzu başına qazancın artmasını təmin edir.

Qoç katımı sadəcə qoçu sürüyə buraxmaqdan ibarət deyil. Qoyunun istilik (qızğınlıq) göstərməsi, döl tutması və hamiləliyin sağlam başlaması lazımdır. Qoçun da cütləşmə istəyi və sperma keyfiyyəti baxımından yaxşı durumda olması şərtidir. Bu iki tərəfin hazırlığı, katımdan həftələr əvvəl başlayır.

Bu məqalədə qoç katımı dövründə nələrə diqqət etməyiniz lazım olduğunu, qoyun və qoçlarda yemləmənin nə üçün bu qədər vacib olduğunu və Dr. Derman Qoyun – Qoç ProPremiks məhsulunun bu dövrdə necə istifadə olunacağını addım-addım izah edəcəyəm.

Qoç katımından əvvəl hazırlıq: nələr edilməlidir?

Uğurlu bir katım üçün hazırlıq, qoç katımından təxminən 6–8 həftə əvvəl başlayır. Bu dövrdə aşağıdakı məqamlara diqqət edin:

• Kondisiya balı: Qoyunların katımdan əvvəl nə arıq, nə də həddindən artıq yağlı olması lazımdır. Çox arıq qoyunda istilik gecikir, həddindən artıq yağlı qoyunda döl tutma və əkizlik mənfi təsirlənə bilər. Məqsəd orta-yaxşı kondisiyadır.
• Sağlamlıq nəzarəti: Daxili və xarici parazit mübarizəsi, lazımi peyvəndlər, dırnaq baxımı və məmə nəzarəti katımdan əvvəl tamamlanmalıdır. Sağlam heyvan çoxalmaya daha yaxşı cavab verir.
• Qoç və qoyunların ayrıılması: Qoçları katımdan ən azı 3–4 həftə əvvəl qoyunlardan uzaq tutmaq (görmə və qoxu təması olmadan) faydalıdır. Katım günü qoçlar sürüyə daxil olduqda istiliklər daha toplu başlayır. Buna “qoç effekti” deyilir.
• Yaşlı və məhsuldar olmayan heyvanların ayıklanması: Aşağı döl məhsuldarlığı olan, məmə problemi olan və ya sağlam olmayan qoyunlar sürüdən ayıklanmalıdır.
• Balanslı rasion: Enerji, protein, vitamin və mineral birlikdə düşünülməlidir. Yalnız enerjiyə fokuslanmaq kifayət deyil.

Toplu istilik nə üçün bu qədər vacibdir?

Qoyunlar uzun bir müddət ərzində səpələnmiş şəkildə qoça gələrsə, doğumlar da uzun bir dövrə yayılır. Bir qoyun bu gün, digəri 15 gün, başqası bir ay sonra hamilə qalanda quzulama dövrü həftələrlə davam edir.

Səpələnmiş doğumların təsərrüfata bədəli bunlardır:

• Əmək və gecə növbəsi müddəti uzanır.
• Quzu izləməsi, peyvəndləmə və etiketləmə çətinləşir.
• Quzular arasında yaş və çəki fərqi böyüyür; satış partiyaları homojen olmur.
• Ağıl gigiyenası və xəstəlik təzyiqi uzun müddət davam edir.

İstiliklər toplu olduqda qoça gəlmələr təxminən 1 aylıq dövrə cəmləşir. Qoyunlarda östrus dövrü təxminən 16–17 gün sürdüyündən, düzgün idarə olunan bir sürüdə ilk 17 gün ərzində qoyunların böyük hissəsi istilik göstərir. Bu mərhələdə qoyunlar hamilə qalmasa, ikinci dövrdə yenidən qoça gəlir; yəni 35 günlük bir katım dövrü əksər sürü üçün kifayət qədər bir pəncərə təqdim edir.

Əkizlik nisbəti nəyə bağlıdır?

Əkizlik; cins, yaş, genetik quruluş, qoyunun kondisiyası və katım dövründəki qidalanma kimi bir çox amildən asılıdır. Təşərrüfat olaraq ən çox təsir edə bildiyimiz sahə qidalanmadır.

Katım öncəsi və katım zamanı düzgün enerji dəstəyi ilə birlikdə vitamin və mineral balansı təmin edildikdə, ovulyasiya performansının dəstəklənməsi hədəflənir. Daha çox yumurtanın döllənməsi və embrionların sağlam tutunması əkizlik potensialının qiymətləndirilməsində vacibdir. Unutmayın: əkizlik quzu başına deyil, qoyun başına qazancı artırır; lakin əkiz doğulan quzuların baxımı da daha diqqətli aparılmalıdır.

Qoçlar unudulmasın!

Bir qoç bir çox quzunun atasıdır; buna görə də qoçdakı çoxalma problemi bütün sürüyə təsir edir. Uğurlu bir cütləşmə mövsümü yalnız qoyunların hazırlanması ilə olmur.

Sperma istehsalı təxminən 7 həftə davam edir. Buna görə də qoçun bugünkü qidalanması 1,5–2 ay sonra sperma keyfiyyətinə təsir edir. Qoçların cütləşmə mövsümünə yaxşı kondisiya ilə girməsi və rasionlarında enerjinin yanında vitamin və mineral dəstəyinin olması lazımdır.

Qoç idarəçiliyində diqqət ediləcək məqamлар:

• Qoç/qoyun nisbəti: 100 qoyunluq sürüdə 5-7 ədəd qoç katımı hədəflənməlidir. Sürünün böyüklüyünə və ərazi quruluşuna görə bu nisbət dəyişə bilər.
• Qoç müayinəsi: Testis quruluşu, ayaq və dırnaq sağlamlığı, diş və ümumi kondisiya katımdan əvvəl yoxlanmalıdır.
• Ehtiyat qoç: Yorulan və ya şikəst olan qoçun yerini tutacaq ən azı bir qoç saxlayın.
• Əlavə yemləmə: Qoçlar katım dövründə yeməkdən çox qoyunlarla maraqlanır və çəki itirə bilər. Buna görə də katımöncəsi kondisiya vacibdir; katım zamanı əlavə olaraq dənli bitkilər və premiks dəstəyi verilməlidir.

Çoxalma üçün vitamin və minerallar

Katım dövründə enerji tək başına kifayət deyil; çoxalma funksiyalarında rol oynayan vitamin və mineralların rasiyonda kifayət qədər və balanslı olması lazımdır.

Üste satır ekleAşağıya satır ekleSatırı silSola sütün ekleSağa sütün ekleSütünü silQida maddəsiÇoxalmadakı roluBeta-karotinYumurtalıq və sarı cisim funksiyalarına töhfə; istiliyin qabarıqlığını dəstəkləyirA vitaminiÇoxalma orqanlarının sağlamlığı və embrion inkişafıE vitamini və selenyumAntioksidant qorunma; sperma və embrion keyfiyyəti, döl tutmaSinkSperma istehsalı, hormon balansı və çoxalma orqanlarının sağlamlığı

Quru ot, saman və üyüdülmüş dən rasionlarında bu maddələr çox vaxt qeyri-kafi olur. Xüsusilə uzun müddət saxlanılmış kobud yemlərdə beta-karotin və vitamin səviyyəsi aşağı düşür; bəzi bölgələrin torpaqlarında selenyum və sink çatışmazlığı müşahidə olunur. Buna görə də katım dövrü üçün rasiyona hədəflənmiş bir premiks əlavə etmək, çatışmazlıqları aradan qaldırmağın praktiki yoludur.

Dr. Derman Qoyun – Qoç ProPremiks nədir?

Dr. Derman Qoyun – Qoç ProPremiks, həm qoyunların, həm də qoçların çoxalma dövründəki qida maddəsi ehtiyaclarını dəstəkləmək üçün hazırlanmış xüsusi bir premiks həllidir.

Tərkibindəki beta-karotin, A və E vitaminləri ilə selenyum, sink və digər vacib minerallar çoxalma funksiyalarının və heyvanların ümumi kondisiyasının dəstəklənməsinə töhfə verir.

Məhsulla hədəflənən faydalar:

• Qoyunların toplu qoça gəlməsinə kömək edir.
• Əkizlik doğum nisbətini artırmqda təsirlidir.
• Qoçların sperma keyfiyyətini və miqdarını artırır.
• Qoçların cütləşmə gücünü artırır.
• Doğan quzunun çəkisini və yaşamaq qabiliyyətini artırır.
• Süd verimini artırır və laktasiya müddətini uzadır.
• Sağlamlıq və rifahı dəstəkləyir.

Məhsulun ən vacib xüsusiyyəti tək bir məhsulla həm qoyunları, həm də qoçları çoxalma mövsümünə hazırlamasıdır.

Qoyun-Qoç ProPremiks necə istifadə olunur?

İstifadə ümumilikdə 30 gün davam edir: qoç katımından 10 gün əvvəl başlayır, qoçlar qoyunlarla görüşdürüldükdən sonra 20 gün daha davam etdirilir.

Üste satır ekleAşağıya satır ekleSatırı silSola sütün ekleSağa sütün ekleSütünü silDövrMüddətQoyun (günlük)Qoç (günlük)KatımöncəsiKatımdan 10 gün əvvəl başla100 g ProPremiks200 g ProPremiksKatım zamanıQoçlar qoyunlarla görüşdükdən sonra 20 gün100 g ProPremiks200 g ProPremiks

Qoyun-Qoç ProPremiks yanında rasion aşağıdakı kimi olmalıdır:

Üste satır ekleAşağıya satır ekleSatırı silSola sütün ekleSağa sütün ekleSütünü silYemQoyun (günlük)Qoç (günlük)Dən üyüntüsü və ya əzməsi600 g1 kq 200 gQuru ot və ya saman1,5–2 kq1,5–2 kq

* Qoyun-Qoç Propremiks istifadəsi ilə birlikdə başlanıb qoç katımından sonra 40-cı günə qədər bu yemləmə tətbiq olunur. Ümumilikdə 50 gün boyunca dən əlavəsi və kobud yemlə qidalanma həyata keçirilmiş olur.

Praktiki məsləhətlər:

• Premiksi gündəlik dən üyüntüsü ilə yaxşıca qarışdırıb yemliyə verin; hər heyvanın payını ala bilməsi üçün kifayət qədər yemlik uzunluğu buraxın.
• Qoçlara öz dozalarını vermək üçün mümkünsə yemləməni katımdan əvvəl ayrı aparın.
• Təmiz və təzə su təmin edin.
• Məhsul qablaşdırmasındakı saxlama və istifadə qaydalarına əməl edin.

Qoç katımında tez-tez edilən səhvlər

1. Katım günündən dərhal əvvəl yemləməyə başlamaq. Yemləmənin təsiri bir neçə həftəyə ortaya çıxır; hazırlığı tez başladın.
2. Qoyunları həddindən artıq yağlandırmaq. Artıq çəki döl tutmağa və əkizliyə mənfi təsir edə bilər.
3. Qoçlara laqeyd yanaşmaq. Qoçu sadəcə sürüyə qatmaq kifayət deyil; kondisiyası və qidalanması da planlaşdırılmalıdır.
4. Qoç sayını az saxlamaq. Çox qoyuna tək qoç baxırsa, cütləşmə səpələnmiş qalar, bəzi qoyunlar qoçsuz qala bilər.
5. Sağlamlıq nəzarətini ötürmək. Parazit, peyvənd və ayaq sağlamlığı kimi çatışmazlıqlar çoxalmaya birbaşa təsir edir.
6. Katım və doğum qeydi aparmamaq. Hansı qoyunun nə vaxt qoşa gəldiyini bilmək doğum tarixini və növbəti ilin planını asanlaşdırır.

Katım təqvimi nümunəsi

Hamiləlik müddəti təxminən 150 gün (5 ay) olduğundan, katım tarixini quzulamağı istədiyiniz mövsümə görə planlaşdırın. Məsələn, oktyabrın əvvəlində edilən katımda doğumlar mart ayına təsadüf edir. Quzulama dövründə havaların əlverişli olması quzu ölümlərini azaldır.

Nəticə

Çox quzu hədəfi yalnız qoç katımında deyil, katımdan əvvəl tətbiq olunan düzgün qidalanma proqramı ilə başlayır. Doğumların toplu baş verdiyi bir sürüdə quzu izlənməsi, yemləmə, peyvəndləmə və ümumi sürü idarəçiliyi çox daha planlı şəkildə həyata keçirilə bilər.

Sürünüzü çoxalma mövsümünə güclü hazırlamaq və əkizlik potensialını dəstəkləmək üçün Dr. Derman Qoyun / Qoç ProPremiks məhsulunu qoç katımından 10 gün əvvəl istifadə etməyə başlayın; düzgün hazırlıq, toplu qoç katımı və güclü bir quzulama dövrü üçün bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz.