٥ خاڵ کە دەبێت لە سەرکردن و چاودێری گوێرەکەدا لەبیر نەکەین

Mangila, berî ku şîr bide, nêzîkî du salan lêçûn çêdike. Armanca giranbiyasta rast, xwedîkirina hevseng û rêkûpêk a kaba yem ev her du salan vediguherîne destpêkeke xurt ji bo laktasyona ewil.

Beşa ku herî kêm bala wê tê kişandin li ser golikan piranî beşa mangilan e. Şîr nade, dahatê nayîne, çav her li ser dehlan û gaweyan e li cihê dotinê û li ber xurikê. Lê belê sewala ku li wê beşê ye, nêzîkî du salan xwarinê bixwe û lêçûnê çêke, pişt re ew ajal e ku dê şîrê tawlê bide. Çewtiya ku di van du salan de tê kirin, paşê bi hêsanî nayê rastkirin.

1. Li temen nenêrin, li giraniyê binêrin

Gotina “14 mehên xwe dagirt, bila em tov bikin” çewtiyeke ku pir tê kirin e. Ya girîng temen nîne, ya girîng giraniya ajalî ya di wê temenî de ye. Ji bo mangila Reş û Spî ji bo tovkirina ewil armanc bi gelemperî 370-400 kg e. Mangilekî ku bi awayekî rast hatiye mezinkirin di 13-15 mehan de tê vê giraniyê. Heke hûn mangila ku giraniya wê kêm e zû bidin tovkirin, xetereya zayîna dijwar zêde dibe, ajal neçar e ku hem golikê xwe û hem jî mezinbûna xwe bi hev re hilgire. Heke nijada we piçûk be giranca armanc jî piçûk dibe, hejmarê li gorî nijada xwe eyar bikin.

2. Ne kêm, ne zêde

Armanc zêdebûna giraniya zindî ya rojane 800-900 gram e. Heke li jêr bimîne tovkirin paşve diçe û her meha ku paşve diçe tê maneya meheke din a xwarinê. Heke hûn derkevin ser û mangil qelew bikin vê carê pirsgirêkeke din derdikeve holê. Bi taybetî di dema beriya bulûxê de di mangilê de ku enerjiyeke zêde werdigire, li şûna ku tevnê pêsîrê pêş bikeve rûn kom dibe, berara laktasyona ewil dikare dakeve. Mangil divê ne bi rûn be, lê divê skelet û masûlkeyên wê pêşve ketibin. Giranîkirina mehekê carekê yan jî bi metreya şerît pîvandina derdorê sing nîşan dide ku ajal li ku dera armancê ye.

3. Kaba yem û avê paşguh nekin

Dema ku di ratsyona mangilan de behsa proteîn û enerjiyê tê kirin kaba yem li paşmayê dimîne. Pêşveçûna rumenê jî bi kaba yem re dibe. Samana patozê bi tenê ji bo mangil têra nake. Ji bo her mangilî rojane herî kêm 3 kg samana haşbay an jî gihayê hişk hesab bikin. Bila ava paqij, xwêya kevirekî û kaba yema bi kalîte jî tevahiya rojê li ber wê bin. Ajalê ku ava wê tê sînorkirin xwarina xwe jî kêm dike, mezinbûn bi bêdengî hêdî dibe.

4. Bila ajalên bi heman mezinahiyê di heman beşê de bin

Heke hûn mangilên bi temen û mezinahiyên cihê bixin heman beşê, yên piçûk li ber xurikê paşde dikişînin, mezin xwarinê dixwin. Piştî demekê giraniyên ajalên di beşê de ji hev vediqetin. Beşan li gorî temen û giraniyê eyar bikin, bila li ber xurikê cîh ji bo her ajalî bimîne.

5. Demjimêra derziyan û parazîtan paşguh nekin

Sepana parazîtên navxweyî û derve divê bi rêkûpêk bê kirin. Derziya Enterotoksemiyê (çelerme) bi navberiya 21 rojan bi du dozan tê sepandin. Heke we mangil ji derve girtiye, derziyên Pasteurella û IBR jî bi bijîşkê xwe yê veterîner re plan bikin.

Akıllı Yem 38 HP Konsantre Düve Yemi li ku derê dikeve dewrê?

Xwarina li ber mangilî li piraniya kargehan ezmeya ceh-misirê, kaba yem û silaj e. Ev enerjiyê didin lê piranî têra pêdiviya proteînê ya mangila ku mezin dibe nakin. Bi taybetî pêdivî bi proteîna ku bêyî di rumenê de parçe bibe digihîje roviya zirav (bypass protein) heye. Akıllı Yem 38 HP Konsantre Düve Yemi ji bo girtina vê valahiyê hatiye amadekirin.

• %38 proteîna xam; ji küncara soyayê, küncara kanolayê, ardê glutenê misirê û küncara pembû ya bi proteîna bilind pêk tê.
• %100 nebatî ye. Urea, ureya nixumandî, sülfata amonyûmê, kaş, qalikê tavmehê, hormon, antîbiyotîk û iyonofor di nava xwe de nagire.
• Di nav xwe de maya zindî ya ku ji hêla Yekîtiya Ewrûpayê ve hatiye pejirandin, mannan oligosakkarît (MOS), nîasîn, biyotîn, çinkoya organîk û neorganîk û piştevaniya vîtamîn-mîneral dihewîne.
• Ji meha 6emîn dest pê dike heta nêzîkî 1 meha dawî ya zayînê tê bikaranîn.

Ji ber ku ew xwarineke konsantre ye bi tenê nayê dayîn. Bi ceh-misirê xwe û kaba yemên xwe re bi hev re tê dayîn. Derbasbûna ber bi yema nû ve bi kêmî ve di 7 rojan de, bi qonaxî bikin. Mînakên rojane yên nimûne:

Temen (meh)	Giraniya zindî (kg)	38 HP Düve Yemi (g)	Ezmeya ceh-misir (kg)	Kaba yem (kg)	Silaja misirê (kg)
6-9	200-300	600	2,5	5	5
9-12	300-400	800	3	5	6
12-16	400-500	1000	3,5	5	7
16-23	500-600	1250	4	5	8

Ev mîqdar nimûne ne. Li gorî kalîteya kaba yem û hejmara ajalan divê reçeteya taybet ji bo kargehê bê amadekirin. Di tûrikê 20 kg de tevî tûrikê bi tenê li seranserê Tirkiyeyê barkirin bêpere ye, fermanên 1 ton û jorîn bi paletî radestî kargeha we tê kirin.

Encam

Perê ku ji bo beşa mangilan tê xercirin bi bêdengî diçe, beramberiya wê du sal şûnde li cihê dotinê tê dîtin. Mangila ku li gorî giraniya xwe tê tovkirin, ne bi birçî ne jî bi qelew tê mezinkirin, kaba yema wê û ava wê kêm nabe, zayîna ewil bi rehetî derbas dike û bi xurtî dest bi laktasyona ewil dike. Heke hûn nizanin ku hûn ê ji kîjan yemê çiqas bidin, ji bo ratsyona taybet a kargeha xwe hûn dikarin bi tîma me re bicivin.