کێش زیادکردنی خێرا و تەندروست بە خۆراکی تەرکیزکراوی بەرخ: ئەوەی پێویستە بیزانیت
کێش زیادکردنی خێرا و تەندروست بە خۆراکی تەرکیزکراوی بەرخ: ئەوەی پێویستە بیزانیت
کلیلی سەرکەوتن لە بەخێوکردنی بەرخدا، خۆراکپێدانە بە ڕاسیۆنی دروست لە کاتی گونجاودا. ئامانج لە بەخێوکردنی بەرخەکان بۆ گۆشت یان قوربانی/بەخێوکردن، بەرزکردنەوەی کێشی زیندووی ڕۆژانەیە بەبێ ئەوەی زیان بە تەندروستی ئاژەڵ بگات. لەم وتارەدا زانیارییە پراکتیکییەکانمان لە هەڵبژاردنی خۆراکی بەرخەوە تا بەرنامەی گواستنەوە و بەکارهێنانی خۆراکی ڕیشاڵی و ڕێنماییە تەندروستییەکان کۆکردووەتەوە.
1. کەی دەست بە خۆراکپێدان بکرێت؟
گواستنەوە بۆ خۆراکی تەرکیزکراو (کۆنسەنتریت) لە بەرخەکاندا دەبێت لە ڕۆژی 20ەمینی دوای لەدایکبوونەوە پلانی بۆ دابنرێت. لەم قۆناغەدا بڕێکی کەم لە خۆراکی کوالێتی بەرخ دەخرێتە بەردەم بەرخەکە بۆ دەستپێکردنی پرۆسەی ڕاهێنان. لە ڕۆژانی سەرەتادا بە 30 گرام دەست پێدەکات و ڕۆژانە بە شێوەیەکی پلەبەندی زیاد دەکرێت تا دەگاتە 180 گرام، ئەمەش گرنگە بۆ ئەوەی کۆئەندامی هەرس بەبێ تووشبوون بە گۆڕانکاری لەناکاو خۆی لەگەڵ گۆڕانکارییەکان بگونجێنێت.
2. بۆچی ئاستی پرۆتین گرنگە؟
لە بازاڕدا خۆراکی تەرکیزکراوی بەرخ بە ڕێژەی جیاوازی پرۆتین لە 28 HP تا 42 HP دەست دەکەوێت. لەبەر ئەوەی لە قۆناغی گەشەکردنی بەرخە گەنجەکاندا پێویستییان بە پرۆتین زیاترە، پێویستە فۆرمولەی پرۆتین بەرز (38-42 HP) هەڵبژێردرێت. کاتێک بەرخەکە دەستی کرد بە خواردنی 180 گرام خۆراکی تەرکیزکراو و 350 گرام تێکەڵەی دانەوێڵەی هاڕاو/هاڕدراو، دەتوانرێت دەست بکرێت بە خۆراکپێدانی ئازاد (ad libitum).
3. پشتگیری خۆراکی ڕیشاڵی پشتگوێ مەخەن
خۆراکی تەرکیزکراوی بەرخ نابێت بە تەنیا بەکاربهێنرێت، بەتایبەت لەگەڵ کای هاڕاو. بۆ ئەوەی کرداری گەیشتنەوە (geviş getirme) بە تەندروستی کار بکات، پێشنیار دەکرێت ڕۆژانە لانیکەم 130-150 گرام کا یان گژوگیای وشک بۆ هەر بەرخێک دابین بکرێت. پێشکەشکردنی خۆراکی ڕیشاڵی لە سەبەتەیەکی جیاوازدا، هەم خواردنی ئاسان دەکات و هەم ڕاسیۆنەکە بە هاوسەنگی دەهێڵێتەوە. بنەمای “گژوگیای وشکی سنووردار، کای بێسنوور” لەم خاڵەدا ڕێنماییەکی باشە.
4. گواستنەوەی خۆراک بە پەلە مەکە
لە کاتی گواستنەوە بۆ خۆراکێکی نوێی تەرکیزکراوی بەرخ، دەبێت بەرنامەیەکی گواستنەوەی لانیکەم 7 ڕۆژی جێبەجێ بکرێت. لەبەر ئەوەی گۆڕانکاری لەناکاوی خۆراک دەبێتە هۆی تێکچوونی هەرس و سکچوون، باشترە لەم پرۆسەیەدا ڕاوێژ بە پسپۆڕانی خۆراکپێدانی ئاژەڵ بکرێت.
5. ئاو، خوێ و پێداویستییە بنەڕەتییەکان
دەبێت هەمیشە ئاوی پاک، خوێی بەردین و خۆراکی ڕیشاڵی کوالێتی بە شێوەیەکی ئازاد لە بەردەم بەرخەکاندا هەبێت. کاتێک خواردنەوەی ئاو کەمدەبێتەوە، خواردنی خۆراکیش بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی کەمدەبێتەوە؛ ئەمەش ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر کێش زیادکردنی ڕۆژانە دەبێت.
6. بەرنامەی تەندروستی پشتگوێ مەخەن
هاوتەریب لەگەڵ خۆراکپێدان، دەبێت بەکارهێنانی دەرمانی دژە مشەخۆری ناوەکی و دەرەکی بە ڕێکوپێکی ئەنجام بدرێت. ڤاکسینی ئەنتەرۆتۆکسیمی (چەلەرمە) دەبێت لە 2 ژەمدا بە ماوەی 21 ڕۆژ جارێک لێ بدرێت و ئەگەر بەرخەکە لە دەرەوە هێنرابێتە ناو کێڵگەکە، دەبێت لە 10 ڕۆژی یەکەمدا دەرزی دژە مشەخۆری ناوەکی و دەرەکی تەواو بکرێت.
7. ڕاهێنان بۆ ئەو بەرخانەی لە دەرەوە دەهێنرێن پێویستە
بۆ ئەو بەرخانەی بۆ مەبەستی قوربانی، نەزر یان کۆکردنەوە لە دەرەوە دابین دەکرێن، سەرەتا دەبێت ڕاهێنان بە خۆراکی تەرکیزکراو و تێکەڵەی دانەوێڵە بکرێت، پاشان دەست بکرێت بە خۆراکپێدانی ئازاد. ئەگەر ئەم هەنگاوە پشتگوێ بخرێت، هەم کێشەی هەرس و هەم لەدەستدانی بەرهەم ڕوودەدات.
ئەنجام
کاتێک هەڵبژاردنی دروستی خۆراکی بەرخ، بەرنامەی گواستنەوەی پلەبەندی، پشتگیری خۆراکی ڕیشاڵی هاوسەنگ و بەرنامەی تەندروستی بەردەوام بەیەکەوە کۆدەبنەوە؛ بەرخەکانت دەتوانن لە ماوەیەکی کەمدا وەک 4 مانگ بۆ سەربڕین یان فرۆشتن ئامادە بن.
