Yem Katkısı (Premiks) Nedir, İçerisinde Neler Bulunur?

Verimi artırmak amacıyla yürütülen ıslah çalışmaları, yoğun yetiştirme ve besleme uygulamaları ve değişen iklim ve çevre koşulları yüksek verimli hayvanların sağlık, refah, üreme ve verim bakımından daha hassas ve kırılgan olmalarına yol açmaktadır. Bu bağlamda, hayvan sağlığını ve refahını korumak, verim ömrünü ve performansını artırmak, yemden daha fazla yararlanmak, hayvansal ürünlerin miktar ve kalitesini iyileştirerek standartları yakalamak, üretim maliyetini düşürmek, öte yandan sağlık, üreme, verim ve refah bakımından yaşamış oldukları sorunları minimize etmek ve çevre kirliliğini azaltmak amacıyla yeni araçların bulunmasına yönelik çabalar artmıştır. Antibiyotik ve büyümeyi uyarıcı sentetik maddelerin Avrupa Birliği tarafından 2006 yılında yasaklanmasından sonra bu alandaki araştırmalar farklı bir boyut kazanmıştır. 

Hayvan Besleme alanında yapılan bilimsel çalışmalar vitaminler, mineraller, prebiyotikler, probiyotikler, organik asitler, bitki özütleri, toksin bağlayıcılar ve tamponlayıcılar gibi birçok maddenin olumlu etkiye sahip olduklarını ortaya koymuştur. Bu maddeler günümüzde yem katkı maddeleri içerisine katılarak yaygın bir şekilde hayvan beslemede kullanılmaktadır.

pastedGraphic.png

Yem katkıları, bir veya birden çok besin maddesinin eksikliğini gidermek veya sağlık, performans veya ürün kalitesini olumsuz yönde etkileyen sorun veya sorunların çözümüne yönelik hazırlanan, belirli bir süre veya sürekli olarak hayvanlar tarafından düzenli olarak tüketilmesi gereken, içerisinde organik veya inorganik formda değişik ürünleri barındıran karışımlardır. 

Vitaminler

Hayvan vücudunda cereyan eden metabolik olaylar için gerekli olan, bazıları hayvanlar tarafından sentezlenebilen buna karşın diğerleri mutlaka dışarıdan alınması gereken, eksiklikleri sağlık, üreme ve üretim faaliyetlerinde aksamalara yol açan organik maddelerdir. Yağda eriyen (A, D, E ve K) ve suda eriyen (tiyamin, riboflavin, niyasin, biyotin, piridoksin, pantotenik asit, siyanakobalamin, C, vd.) vitaminler olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.   

Mineraller

Hayvan vücudunda cereyan eden metabolik olaylar için gerekli olan, hayvanlar tarafından sentezlenemeyen buna karşın mutlaka dışarıdan alınması gereken, eksiklikleri sağlık, üreme ve üretim faaliyetlerinde aksamalara yol açan maddelerdir. Makro (kalsiyum, fosfor, magnezyum, sodyum, klor, vd.) veya iz (bakır, çinko, demir, mangan, iyot, kobalt, selenyum, vd.) mineraller olmak üzere iki gruba ayrılır. Yakın bir geçmişe kadar iz elementlerinin inorganik formu kullanılırken günümüzde aynı elementlerin organik formları da kullanılmaya başlanmıştır.  

Amino Asitler

Proteinlerin veya önemli metabolik moleküllerin sentezinde kullanılan lizin, metiyonin, triptofan gibi bir grup organik yapılardır.  

Prebiyotikler

Bağırsaklarda yaşayan faydalı bakterilerin sayısı ve aktivitelerini artırarak hayvan sağlığının korunmasında rol oynayan yapılardır. Yaygın olarak kullanılanlar mannan oligosakkaritler, frukto oligosakkaritler ve beta glukanlar’dır.

Probiyotikler

Sindirim sistemi içerisinde patojenlerin çoğalmasını önleyerek hayvan sağlığının ve metabolizmasının korunmasında rol oynayan, bağışıklık sistemini destekleyen, rumen ve ince bağırsakta besin madde sindirimini artıran canlı mikroorganizma (bakteri ve maya) preparatlarıdır. Hayvan beslemede yaygın olarak kullanılan probiyotikler Saccharomyces cerevisiae, Lactobacillus, Streptococcus, Aspergillus niger ve Aspergillus oryzae’dır. 

Organik Asitler

Yemlerde ve hayvanlarda patojenik bakterilerin çoğalmasını önlemek ve faydalı bakterilerin çoğalmasına olanak sağlamak amacıyla kullanılan asetik asit, propiyonik asit, malik asit gibi maddelerdir. 

Bitki Özütleri

Antibiyotiklere alternatif olarak ön plana çıkan bitki özütleri sahip oldukları esansiyel yağlar sayesinde enfeksiyonları önleyici, büyümeyi teşvik edici, yemden yararlanmayı iyileştirici, sakinleştirici ve ürün kalitesini artırıcı gibi birçok etkiye sahip katkılardır. Kekik, biberiye, papatya, karanfil, defne, tarçın ve kimyon bu amaçla kullanılan bazı bitkilerdir.  

Toksin Bağlayıcılar

Kesif veya kaba yemlerin üretimi, nakliyesi veya depolaması aşamalarında yapılan hatalar sonucu çoğalan mantarların üretmiş olduğu toksik maddelerin hayvanlara zarar vermesini ve/ya hayvansal ürünlere geçmesini önlemek amacıyla kullanılan maddelerdir. Bentonit, hidrat sodyum kalsiyum alüminosilikat, organik asit tuzları (kalsiyum propiyonat), aktif kömür, ve zeolit gibi maddeler yem katkılarına toksin bağlayıcı olarak katılmaktadır.    

Tamponlayıcılar

Ruminantlarda yoğun nişasta tüketimine bağlı oluşan rumen içi asitliği dengelemek amacıyla kullanılan maddelerdir. En yaygın olarak kullanılan tamponlayıcılar sodyum bikarbonat, magnezyum oksit ve kalkerli alg’tir.  

Antioksidanlar

Yem veya yem katkı maddelerinin bozulmasını önleyen maddelerdir. En iyi bilinen antioksidanlara örnek olarak E vitamini, C vitamini, sitrik asit ve butil-hidroksi toluen (BHT) verilebilir.